Amerikan filmlerinde, polis tarafından durdurulan karakterlerin ‘sessiz kalma hakkına’ sahip olduğunun vurgulandığını görmüşsünüzdür.

Bu durum, ABD yasalarında ‘Fifth Amendment’ ile temellendirilir. ‘Fifth Amendment’, cezai işlemlerde hükümetin yetkilerini sınırlandırır. Bu sayede kişiler kendilerini suçlamaya zorlanamaz, ithama maruz bırakılamaz. Kişi, kendi aleyhine tanıklık etmeyi reddetme ve sessiz kalma hakkına sahiptir. Aynı şekilde, tanıkların cevap vermesi halinde suçlanabileceği soruları yanıtlamama hakkı da vardır.

Miranda Hakları Nedir?

1966 yılında görülen Miranda v. Arizona davası, dönüm noktası niteliğinde bir karara sahne olmuştu. Dava sonucunda Yüksek Mahkeme, sorguya alınacak şüphelilerin önceden hakları hakkında bilgilendirilmesi gerektiğine hükmetti. Bu durumda sorgulanacak şüphelilerin ‘sessiz kalma’, ‘avukat tutma’ gibi temel hakları polis tarafından okunacak ve dilerlerse bu haklarını kullanabilecekleri temin edilecekti.

Bu haklar, davadan hareketle ‘Miranda Hakları’ (Miranda Rights) olarak adlandırıldı. Polisin önceden yaptığı bu uyarıya da ‘Miranda uyarısı’ adı verildi. Bu sayede polis memuru, şüpheliyi sessiz kalma hakkına ilişkin bilgilendirip kendi kendini suçlu konuma düşürmesinin önüne geçebiliyor.

Polise Konuşmamak Sizi Suçlu Gibi Gösterir mi?

Net bir yanıt vermemiz gerekirse, hayır. Avukatınıza danışmadan polisle konuşmamalısınız. Polis memuru size nereli olduğunuzu veya ülkeye nasıl giriş yaptığınızı sorabilir. Bu sorular da dahil olmak üzere, polisin tarafınıza yönelttiği bu tip soruların hiçbirine cevap vermek zorunda değilsiniz. Kimliğinizi (araçtayken çevrildiyseniz ehliyetinizi, ruhsatınızı ve sigorta belgenizi) göstermeniz yeterlidir.

Bu durum, ABD yasalarında ‘Sixth Amendment’ ile temellendirilir. Şüphelilerin avukat tutma hakkına ilişkin hüküm de bu yasa değişikliğinde düzenlenmiştir.

‘Bütün cezai soruşturmalarda sanıklar, suçun işlendiği eyalet ve ilçede bulunan tarafsız bir jüri tarafından, haklarındaki suçlamadan haberdar edilmek kaydıyla, hızlı ve açık yargılanma hakkına sahiptir. Sanık, bir avukatın yardımından da faydalanabilir.’

Mahkeme, aynı zamanda bu avukatın etkili bir savunma yapabildiğini temin etme amacıyla bir test de yapar. Bu test ile mahkeme tarafından atanan avukatın müvekkil üzerinde ne kadar etkili olduğu ölçülür. Eğer avukat bu testi geçemezse, yargılama yeniden yapılır.

Eğer ABD vatandaşı değilseniz, polisin size yönelttiği nerede doğduğunuz, ABD vatandaşı olup olmadığınız ya da ülkeye nasıl giriş yaptığınız gibi sorulara da cevap vermek zorunda değilsiniz (Bu durumun istisnası, ülke sınırlarındaki ve havaalanlarındaki polis memurlarıdır). California bir ‘sanctuary state’ olduğu için, eyalet sınırlarındayken size polis tarafından sorulan bu tip sorulara cevap verme zorunluluğunuz yoktur.

‘Sanctuary State’ kavramı hakkında daha fazla bilgi edinmek için konuyla alakalı videomuzu izleyebilirsiniz.

Polis tarafından yöneltilen sorulara avukatınız olmadan cevap vermeme hakkınız olduğunu ve bu hakkınızın ABD yasaları tarafından sıkı bir şekilde korunduğunu unutmayın.

Peki, Neden Avukatınız Olmadan Polisle Konuşmamalısınız?

Polis tarafından tarafınıza yöneltilen ‘Miranda uyarısı’, şu maddelerden oluşur:

• Sessiz kalma ve sorulan soruları cevaplamayı reddetme hakkına sahipsin.
• Eğer sessiz kalma hakkından feragat edersen, söyleyeceğin her şey mahkemede aleyhine delil olarak kullanılabilir ve kullanılacaktır.
• Polisle konuşmadan önce bir avukata danışma imkanın var. Bu avukat sorgu esnasında yanında bulunabilir.
• Eğer avukatlık ücretlerini karşılayamıyorsan, istemen durumunda senin için bir avukat atanabilir.
• Eğer yanında bir avukat yokken sorulan soruları cevaplamayı kabul edersen, soruları cevaplandırmaya başladığın andan itibaren istediğin zaman durabilir ve avukat talebinde bulunabilirsin.
• Okuduğum hakları anladıysan, soracağım soruları avukatsız bir şekilde cevaplandırmak istiyor musun?

Bu maddelerin tamamı, ABD anayasasında düzenlenen hakların sadeleştirilmiş halleridir. Burada belirtildiği gibi, bir avukat yokken kendinizi savunma maksadıyla ağzınızdan çıkan her türlü söz aleyhinizde delil olarak kullanılabilir.

Kısacası, olası bir sorgulanma durumunda yanınızda avukatınız olmadan ve avukatınıza danışmadan polis ile konuşmamalısınız. New York ve California lisanslı avukat Utku Galip Akçok’a ulaşmak için buraya tıklayın.

Kaynak: ACLU, law.cornell.edu