Prop 47: Suçluların Topluma Yeniden Entegre Olması

Toplumda bazen, hafif suç işlemiş kimselerin halktan çok kopmamaları için hukuk düzenleri önlemler alabilir. Bu önlemler sayesinde bir kişi, hafif bir suç için işlediği için genel olarak doğrudan hapse girmez. Onun yerine alternatif yaptırımlar uygulanarak kişinin hem bilinçlenmesi hem de topluma yeniden kazandırılması amaçlanır. İşte Kaliforniya’da bu önlemlerin en önemli örneklerinden bir tanesine rastlamak mümkün. 5 Kasım 2014 tarihinde yapılan bir halk oylamasında Kaliforniya halkı, Proposition 47 (Prop 47) olarak adlandırılan yasa tasarısını onayladı. Peki nedir bu Prop 47?

Prop 47, bazı suçları suç olmaktan çıkaran ve kabahat haline getiren bir yasa. Şiddet içermeyen veya daha az tehlikeli sayılabilecek suçları suç olmaktan çıkararak hapishane masraflarına gidecek parayı, eğitim programlarına ve bilinçlendirme çalışmalarına harcamayı hedefliyor. Bu sayede kanun aynı zamanda hapishanelerde cinayet, tecavüz, çocuk istismarı, yaralama gibi ciddi nitelikteki suçları işleyenlerin kalmasını hedefliyor.

Peki, Prop 47 tam olarak ne sunuyor?

  • Hırsızlık ve Uyuşturucu Bulundurma Suçları: Belli başlı hırsızlık veya uyuşturucu bulundurma suçları, suç olmaktan Prop 47 ile çıkarılmıştır ve daha hafif nitelikli “kabahat” olarak sayılmaya başlamıştır. Ancak bu durumun belli başlı istisnaları da var.
  • Tekrar Cezalandırma: Söz konusu hırsızlık veya uyuşturucu bulundurma suçlarından dolayı ceza alanlar, mahkemeye başvurarak artık bunların bir suç değil, kabahat sayıldığını söyleyebilir. Dolayısıyla da cezalarının daha hafif nitelikteki kabahat yaptırımlarına dönüşmesini talep edebilirler. Bu sayede hapis cezasını çekmek yerine eğitim programına katılmak suretiyle gereğini yerine getirebilir.
  • Yeniden Sınıflandırma: Söz konusu hırsızlık veya uyuşturucu bulundurma suçlarından dolayı ceza almış olan kişiler, artık bu suçların suç olmadığını belirtebilirler. Böylece sabıka kayıtlarındaki durumu “suç işleme” durumundan “kabahat işlemeye” çevirebilirler.

Yani yukarıda bahsedilen “hırsızlık ve uyuşturucu bulundurma suçlarından” birisi işlenirse, bu kişi artık suç işlemiş sayılmıyor. Onun yerine suça göre daha hafif olarak nitelendirilen kabahat işlenmiş gibi muamele ediliyor.

Prop 47 İle Hangi Suçlar Kabahat Olacak?

Peki, söz konusu bu “hırsızlık ve uyuşturucu bulundurma” hallerinin örnekleri neler? Prop 47 sırasıyla şu halleri suç olmaktan çıkarıp kabahat haline getiriyor:

  • Mağaza Hırsızlığı (Shoplifting – Commercial Burglary): Ticari bir girişime (mağaza veya dükkân gibi) çalışma saatleri içerisinde girme ve değeri 950$’dan fazla olmayan eşya çalma eylemidir. Kaliforniya Ceza Kanunun § 459’da düzenlenmiştir.
  • Belgede Sahtecilik: Değeri 950$’dan fazla olmayan sahte bir çek, bono, banknot, senet, banka çeki, seyahat çeki düzenleme veya bunu kullanma eylemidir. Kaliforniya Ceza Kanunu § 473’te ve  476’da düzenlenmiştir. Bu işlenen eylemin suç değil, kabahat sayılması için aynı zamanda Kaliforniya Ceza Kanunu § 530 hükmü kapsamına girmemelidir.
  • Küçük veya Büyük Çaplı Soygun: Değeri 950$’dan fazla olmayan her türlü mal, eşya, mülk veya paranın çalınması veya soyulması eylemidir. Kaliforniya Ceza Kanunu § 490’da düzenlenmiştir ve  487’de düzenlenen belli başlı hırsızlıkları da (değeri 950$’dan fazla değilse) kabahate dönüştürmüştür.
  • Çalınmış Malın Alınması: Değeri 950$’dan fazla olmayan ve çalındığı bilinen bir malın alınması eylemidir. Kaliforniya Ceza Kanunu § 496’da düzenlemiştir.
  • Kontrole Tabi Belli Maddelerin Yasal Olmayan Şekilde Bulundurulması: Belli uyuşturucu maddelerin bulundurulması eylemidir. Kaliforniya Sağlık ve Emniyet Kanunu § 11350(a), 11357(a) ve 11377(a)’da düzenlenmiştir.

Kimlerin Suçları Kabahate Çevrilemiyor?

İşte yukarıdaki eylemlerin işlenirse bunlar, suç sayılmamakta ve kabahat işlenmiş gibi değerlendirilmektedir. Ancak herkes Prop 47’nin getirdiği bu hükümlerden faydalanamaz. Aşağıdaki suçları işleyen kişiler, yukarıdaki eylemleri “suçtan kabahate” çeviremezler. Yani daha sonradan yaptığı bir eylem [örneğin mağaza hırsızlığı], kabahate dönüşmez. Bu suçlar şunlardır:

  • Cinsel Suçtan Hüküm Giyenler: Eğer Kaliforniya Ceza Kanunu § 290’a göre bir kişi, cinsel bir suçlu olarak sisteme kayıt edilirse Prop 47 hükümlerinden faydalanamaz.
  • Cinayet: Eğer Kaliforniya Ceza Kanunu § 187 – § 191.5’e göre bir kişi, adam öldürmekten, öldürmeye teşebbüsten veya öldürmeye teşvikten hüküm giyerse Prop 47 hükümlerinden faydalanamaz.
  • Cinsel Saldırı Suçları: Eğer Refah ve Kurumlar Kanunu § 6600’a göre bir kişi, şiddet veya zorlama içeren bir cinsel saldırı suçundan hüküm giyerse Prop 47 hükümlerinden faydalanamaz. Bu suçların en önemlileri tecavüz, evlilik içi tecavüz, çocuklara karşı ağır saldırı içeren cinsel davranış, cinsel penetrasyon, 14 yaşından küçüklere gösterilen her türlü cinsel davranış, bu davranışlardan birisini gösterme amacıyla başka ağır bir suç işlemedir.
  • Ömür Boyu Hapis Gerektiren veya Ölümle Cezalandırılan Suçlar
  • Kitle İmha Silahı Bulundurma Suçu
  • Güvenlik Memuru veya İtfaiyeciye Silahlı Saldırma Suçu

Prop 47 Sonuç Veriyor mu?

Prop 47’nin uygulanması sayesinde suç oranlarında ve tekrarlanma sıklığında da bir düşüş yaşandı. Örneğin 2020 yılında yapılan bir çalışmada Prop 47 kapsamına giren ve girmeyen iki suçlu grubu üzerinde bir inceleme yapıldı. Araştırma sonucunda Prop 47 kapsamında olup gerekli rehabilite ve eğitim sürecinden geçen grubun, Prop 47 kapsamında olmayıp cezalandırılan kişilere göre suçu tekrarlama oranında fark edilir bir azalma gözlendi.

Kaliforniya’nın Prop 47’si, belli suçları hafifletme ve bazı kişileri topluma yeniden kazandırmak açısından önemli bir adımdı. Hatta bu yasa tasarısı, daha sonraki yıllarda farklı eyaletlerin de benzer kanunları kabul etmesine aracılık etti. Oregon’da kabul edilen Measure 110, Washington’da kabul edilen Initiative 502, Louisiana’da kabul edilen Act 201 veya Utah’da kabul edilen House of Bill 135Prop 47’ye çok benzer hükümler içeren, ondan sonra çıkartılmış ve aynı amaca hizmet eden kanunlardan sadece birkaçı.

Kaynak : Superior Court of California, Oregon Judicial Departmant

Bu gönderiyi paylaşın:

Facebook
Twitter
LinkedIn
WhatsApp
Email