ABD U Vizesi: Göçmenler İçin Umut Kapısı mı?
Venezuela’dan Amerika’ya göçmüş olan Luis Melean, Memphis’e yerleştikten kısa süre sonra talihsiz bir olay yaşadı. Melean, bir arkadaşıyla birlikte yolda yürürken silahlı bir grup tarafından durduruldu. Grup, ikiliye silahlarını doğrultarak üstlerindeki tüm parayı vermelerini istedi.
Melean korku dolu geceyi şu sözlerle anlatıyor: “Silahlarla bu kadar yakın olmak korkutucuydu. Her şey bitti, diye düşündük. Gruptakiler yanımızdan uzaklaşırken o gece bizi öldürmedikleri için şanslı olduğumuzu söylediler.”
Melean, anavatanı Venezuela’da yaşarken 30 gün içinde 3 kez soyuldu. Ülkede artan suç oranları, Melean’ın ailesiyle birlikte Amerika’ya iltica etmesine sebep oldu.
Memphis’te yaşadığı gasp olayı, birçok olumsuzluğun yanında Melean açısından olumlu bir sonuç da doğurdu. Artık Amerika’da kalmasını sağlayacak bir vizeye başvurabilirdi: Suç mağdurlarına verilen U Vizesi.
U Vizesi nedir?
U vizesi, ABD’de işlenen bir suçun mağduru olan kişilere verilen göçmen olmayan (geçici) vize türüdür. Zarar gördükleri suçun soruşturma ve/veya kovuşturma aşamasında kolluk kuvvetleri, savcı, hakim gibi kamu görevlilerine yardımcı olan/olacak mağdurlar bu vizeye başvurabilir. Yani suç mağduru vizesi, suç mağduru olan kişilerin sınır dışı edilme korkusu olmadan öne çıkmalarını ve kolluk kuvvetleriyle işbirliği yapmalarını teşvik etmek için oluşturulmuştur. Bu vizeden yalnızca belirli suçlardan mağdur olanlar faydalanabilir.
U Vizesi’nin şartları nelerdir?
- Başvuru sahibi, belirli bir suçtan ötürü mağdur olmuş olmalıdır,
- Başvuru sahibi, fiziksel veya ruhsal olarak suçtan zarar görmüş olmalıdır,
- Başvuru sahibi kolluk kuvvetlerine ve/veya ilgili kamu görevlilerine/kuruluşlarına suçun aydınlatılmasında yardım etmiş veya etmeye istekli olmalıdır.
- U Vizesi her yıl 10.000 kişiye verilir.
Melean, bir gasp mağduru olarak U Vizesi’ne başvuru yapma hakkı elde etti ve başvurdu.
Aradan tam dört yıl geçti. Melean hala bekliyor ve yalnız da değil.
NPR’ın haberi, U Vizesi’ne hak kazanan suç mağduru göçmenlerin yaşadıklarını gözler önüne serdi. Habere göre vize programında sürekli olarak gecikmeler yaşanması, sürecin yıllarca sürmesine neden oldu. Amerika’da yasal çalışma statüsüne sahip olmayan göçmenler, mağduru oldukları suçların çözülebilmesi için aylarca kolluk kuvvetlerine yardımcı oldular.
2000 yılında başlatılan U Vizesi Programı’nın öncülerinden olan Leslye Orloff, programın amacını şu sözlerle açıklıyor: “Amacımız suç işleyenleri sorumlu tutarken aynı zamanda mağdurlara yardım ve koruma sunabilmekti. Kesinlikle bu kadar vakit almaması gerekiyordu.”
Program, aynı zamanda belgesiz göçmenlerin şahidi ya da mağduru oldukları suçların çözülmesinde kolluk kuvvetlerine daha çok güvenmesini sağlamayı da hedefliyor.
Uygulamada birçok konu yoruma açık.
Kolluk kuvvetleri, başvuran kişilerin failin yakalanmasına ‘tam anlamıyla’ yardımcı olduğuna ikna olursa bu kişilerin U Vizesi konusunda önü açılıyor. Ancak bu ‘tam anlamıyla yardım etme’ ifadesinin net bir karşılığı bulunmuyor ve yoruma oldukça açık. North Carolina Üniversitesi tarafından yürütülen bir araştırmaya göre; U Visa’sına erişim, suçun hangi eyalette işlendiğine bağlı. Bu konudaki uygulamalar eyaletten eyalete değişiklik gösterebiliyor; kimi eyaletler failin yakalanmasını şart koşarken bazıları U Vizesi’ne yapılan tüm başvuruları baştan reddedebiliyor.
USCIS’in konuyla alakalı raporuna göre, şu an 300.000’in üzerinde U Vizesi başvurusu beklemede tutuluyor. Başvuru yapanlar, genellikle uzun bekleme süreleri boyunca avukatlarının tavsiyesi doğrultusunda Amerika’dan ayrılamıyor. Böylece başvuranlar, Amerika’yı terk edemedikleri için yasal olarak çalışamadan yıllarca beklemek durumunda kalıyorlar.
Göç hukuku üzerine çalışmalar yürüten sivil toplum örgütü, Survivors’ Project with Mid-South Immigration Advocates’in yöneticisi Shelley Johnson, şunları söylüyor: “U Vizesi’ni bekleyen insanların büyük çoğunluğu belgesiz ve ne iş bulurlarsa onu yapıyorlar.“
Johnson’a göre bu gruptaki insanların çoğu çim biçme, ev temizleme ya da bebek bakıcılığı gibi işlerle uğraşarak hayatlarını idame ettirmeye çalışıyorlar.
2021 yılında programda yapılan bir güncelleme ile başvurularının sonuçlanmasını bekleyen kişilerin çalışma izni alabilmesinin önü açıldı. Ancak konuyla yakından ilgilenen avukatların belirttiğine göre, U Vizesi’nde çalışma izni alabilmek zaten 4 senenin üzerinde vakit alabildiği için bu güncelleme pek bir şey değiştiremedi.
Vize sırasını bekleyenler başka açılardan da mağdur oluyorlar.
Orloff, U Vizesi’ni bekleyen mağdurların maruz kaldığı diğer olumsuzluklara da dikkat çekiyor: “Belgesiz çalışan insanlar cinsel saldırı, taciz, fiziksel şiddet, hırsızlık gibi muamelelerle daha sık karşılaşıyorlar.”
Örneğin Luis Melean, çalışma izninin çıkmasını beklerken bir depoda çalışmış. Günlük izin almaya çalıştığında, işe geri dönmemesi söylenmiş. Melean, konuyla ilgili sorulan soruları “Belgeleriniz olmadığı için sizi çalışmaya zorluyorlar. Bir sesiniz yok; başınızı sokabileceğiniz bir yuva ve yemek için elinizden gelen her şeyi yapmak durumundasınız.” diyerek cevapladı.
2022 yılında yayınlanan federal bir rapor, U Vizesi programının etkili yürütülemediğini ve sahteciliğe açık olduğunu gözler önüne serdi. Bekleyen sayısındaki artış, yıllık verilen vize sayısının tam olarak takip edilememesi ve dolandırıcılık soruşturmalarının takip edilmemesi, raporda yer verilen bilgiler arasındaydı.
Johnson, vize programında bazı değişikliklere gidilmesi gerektiğini savunuyor. Johnson’a göre özellikle yıllık bazda öngörülen 10.000 kişi sınırı artırılmalı ve başvuranların çalışma izinlerini daha hızlı alabilmelerininin önü açılmalı.
USCIS temsilcileri, konuyla ilgili NPR’a yaptığı açıklamada göçmenlik sistemine olan güvenin yeniden tesis edilebilmesi için çalışıldığını ve süreçte bazı değişikliklere gidileceğini belirtti.
Amerika’ya göç oldukça karmaşık. Biz size yardımcı olmak için buradayız. Profesyonel destek almak için buradan bize ulaşabilirsiniz.
