Barbie Markası ve Telif Hakları Serüveni

Doksanların sonunda, dünyayı kasıp kavuran ‘Barbie Girl’ şarkısı; tarihin en çok satan single’larından biri olmuş, milyonlarca insanın hafızasına kazınmıştı. ‘Barbie’ markasının sahibi olan ve bu markaya yönelik korumacı tavrıyla bilinen Mattel firması, plak şirketi MCA Records’u dava etti. Mattel’in iddiası, MCA Records’ın şarkının telif haklarını ihlal ettiği ve Barbie oyuncağını hedef kitlesinin hoşuna gitmeyecek şekilde bir tür seks objesi haline getirdiği yönünde.

Mattel firması tam on iki yıl süren davayı kaybetti. Davanın ardından şirket Barbie markasına karşı daha farklı bir tavır benimsemeye karar verdi. Bu yeni yaklaşımla Mattel, Temmuz ayında vizyona giren Barbie filminde şarkının yeni bir versiyonunun kullanılmasına izin verdi.

Mattel, Barbie üzerinden kendi dışında kimsenin kâr elde etmesine izin vermedi

Yıllardır, Mattel’in dünyanın en ünlü oyuncak bebeklerinden biri olan Barbie’yi koruma konusundaki inatçı ve agresif tavrı, Barbie’nin telif hakkı davalarında sıklıkla taraf olmasına neden oluyordu. Popüler kültürün bir parçası olan Barbie bebeklerle yapılan modern sanat eserleri ve şarkılar, daima Mattel’in hışmına uğradı. Mattel’in stratejisi belliydi: Barbie üzerinden para kazanmaya çalışan ve tüketicilerin kafasını karıştırabilecek her türlü girişimi dava etmek. Aynı zamanda Barbie bebeklerin imajına zarar verebilecek şeyler de dava konusu olabiliyordu.

Ancak Mattel firması, bu davaların önemli bir kısmını kaybetti. Markanın takındığı bu tavır, bir yerden sonra aşırı agresifleşti ve firmanın prestij ve para kaybetmesine neden oldu.

Barbie v. Bratz Davası

2013 yılında Mattel’in taraf olduğu bir dava çok konuşuldu. Mattel, ‘Bratz’ adlı oyuncak bebeklerin yaratıcılarına ve üretici firması MGA’ya dava açtı. Bu davada, Bratz bebeklerinin yaratıcısı Carter Bryant’ın, Bratz fikrini Mattel için çalışırken bulduğu belirtildi. Bu durumda, Bryant’ın sözleşmesi gereği, bu fikir de Mattel’e ait olmalıydı.

Mattel’e göre Bryant, Bratz fikrini MGA’ya gizlice sunmuştu. MGA iddiaları reddedip bir karşı dava açtı ve yıllar sürecek, iki şirketin de milyon dolarlar harcadığı rekabet süreci başladı.

MGA’nın iddiasına göre ise Mattel, delil elde etmek için casusluk yöntemlerine başvurmuş; sahte kartvizitler kullanan casusların MGA’ya ulaşmalarını sağlamıştı. Aynı zamanda MGA’nın iş yapabileceği firmaları da iş sözleşmelerini sonlandırmakla tehdit etmişti.

Mattel’in o dönemki iddiasına göre Bratz bebeklerinin başarısı, firmaya yaklaşık 300 milyon dolar kaybettirmişti.

  • Dava sonucunda mahkeme Mattel’i haklı buldu ve 100 milyon dolar tazminatın yanında Bratz markasının Mattel’e devredilmesine karar verdi.
  • İki yıl sonra, 2010 yılında San Francisco’da bulunan bir temyiz mahkemesi ise Bratz’in şüphe götürmeyecek şekilde MGA tarafından yaratıldığına karar verdi. Bu sayede Bratz’in hakları, MGA’ya dönmüş oldu.

Mattel bu davayı kaybetmekle kalmadı; kendi astronomik avukatlık ücretlerinin yanında MGA’nın avukatının ücretini de ödemek zorunda kaldı. Dokuz yıl süren ‘Barbie v. Bratz’ davası, Mattel’e tam 180 milyon dolara mal oldu. Kimilerine göre bu durum, şirketin telif hakları konusundaki agresif tavrıyla beraber, aldıkları yanlış hukuki tavsiyelerin bir sonucuydu.

Mattel’in bu konudaki tavrı, değişim sürecinde

Mattel’i eleştirenler, Barbie markasının sanat eserlerinde kullanılmasının ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savunuyordu. Mattel’in Barbie markası konusunda gösterdiği agresif tavır, davaya konu olan eserlerin ve diğer markaların daha çok dikkat çekmesine neden oluyordu.

Firma, geçtiğimiz seneden başlayarak bu konuda bir tür tavır değişikliğine gitti ve daha gerçekçi bir bakış açısına kavuştu. Geçtiğimiz sene rapçi Nicki Minaj’ın reklamında oynadığı BARBIEQ adlı cipsleri üreten Wrap Snacks firmasını dava eden Mattel, bir ayın sonunda bu şikayetini geri çekti. Bu durum, şirketin korumacı tavrında geri adım attığı şeklinde yorumlandı. Cips markası Barbie’nin tanıtımı görevini de üstleniyordu ve bu durum Mattel’in işine bile yarayabilirdi.

Mattel’in bu tavır değişikliğinin sebebi henüz belli değil. Ancak şirketin telif konularında daha akıllıca hareket etmesi, hem Barbie markası hem de popüler kültürün önemli bir unsuru olan Barbie bebekleri eserlerinde kullanmak isteyen sanatçılar için oldukça olumlu bir sonuç.

Bu gönderiyi paylaşın:

Facebook
Twitter
LinkedIn
WhatsApp
Email