Bilgisayarlar, akıllı telefonlar, oyun konsolları, otomobiller ve tıbbi ekipmanlar gibi gündelik hayatta kullandığımız binlerce üründe yarı iletken çipler kullanılıyor. Bu çiplerin ulusal güvenlik ve savunma alanlarında sık kullanıldığı da biliniyor.

Çip üretimi, dünya genelinde özellikle Çin ve Tayvan’da yoğunlaşmış durumda. Bu durum, Amerika’nın teknoloji yatırımlarında geride kalmasına yol açıyor. Amerika bu durumun ekonomik risklerin yanı sıra bir tür ulusal güvenlik riskini de beraberinde getirdiğini savunuyor. Bütün bunlar, özellikle Amerika ve Çin’in başı çektiği bir tür ‘dijital Soğuk Savaş’ın devam etmekte olduğu da düşünüldüğünde, teknoloji ve yapay zeka alanında yeni yasaların çıkarılmasını zorunlu hale getirdi.

CHIPS and Science Act Nedir?

CHIPS (Creating Helpful Incentives to Produce Semiconductors) and Science Act, işte bu durumun önüne geçmek için ortaya koyulmuş. Bu yasa, Amerika genelinde yeni çip üretim tesislerinin kurulmasını teşvik etmeyi amaçlıyor. 2022 yılının Ağustos ayında Başkan Biden tarafından imzalanıp kanun haline getirilen ‘CHIPS and Science Act’ kapsamında, federal hibelerin yaklaşık 52 milyar dolarlık bir bölümü çip üreticilerine ayrıldı.

Başkan Biden, Beyaz Saray’daki imza töreninde “Çip Üreticisi Vizesi” için şu ifadeleri kullandı: “Bu, Amerika’da her nesilde bir kez yapılabilecek bir yatırım.“

Bu yasa sayesinde,

• Çip yöneticilerine araştırma, geliştirme ve üretim alanlarında kullanılması için 52.7 milyar dolar ödenek ayrıldı,
• Amerika’nın kablosuz teknolojilerde ve tedarik zincirinde hakimiyet elde etmesi için 1.5 milyar dolar ödenek ayrıldı,
• Bölgesel ekonomik büyümenin teşvik edilmesi için yerel inovasyon merkezlerine 10 milyar dolar ödenek ayrıldı,
• Özellikle bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) alanlarında çalışan kişiler için istihdam olanaklarının artırılması hedeflendi,
• Fondan faydalanan şirketlerin Çin gibi rakip ülkelerde üretim faaliyeti gerçekleştiremeyeceği belirtildi.

Eleştiriler

Yasayı eleştiren kişilerden biri olan Senatör Bernie Sanders, konuyla alakalı açıklamasında şu ifadeleri kullandı: “Ulus olarak mikroçip ve yarı iletken konusunda eksiklik yaşadığımız ortada. Bu durum, Amerikalı işçilerin iyi para kazanmasına engel oluyor. Şirketler otomobil, cep telefonu ve hayat kurtaran tıbbi ekipmanların üretiminde problem yaşıyor. Üstelik ulusal güvenliğimiz de riske giriyor. (…) Benim anlamadığım şey, neden Kongre’de bu kadar çok kişinin bu rüşveti ödemek için can attığı. Hükümet tüm riski toplumun geneline yayan ve kârları özelleştiren bir sanayi politikası benimsiyor. Bu, ahbap kapitalizmidir. … Hibeden aslan payını alacak olanlar; Intel, Texas Instruments, Micron ve Samsung gibi geçtiğimiz sene 70 milyar dolar kâr elde eden şirketlerdir. Bu şirketlerin gerçekten kurumsal refaha ihtiyacı varmış gibi mi görünüyor?“

Yasa, Amerika genelindeki çip üreticilerinin desteğini kazandı, fakat özellikle hibeden yararlanan şirketlerin Çin’de yatırım yapmasının engellenmesi endişeyle karşılandı. Çip üreticisi şirketlerin büyük çoğunluğundan konuyla alakalı net bir açıklama gelmedi; ancak yasaya itiraz eden bir üretici şirketten ismini vermek istemeyen bir yetkili, Reuters’a şu açıklamayı yaptı: “Intel, bu sayede toplam 30 milyar dolarlık bir yardım alıyor. Yani tam 30 milyar dolar rakibinize gidiyor ve siz bir kuruş bile alamıyorsunuz. Bu, piyasada sorunlara yol açacak.”

Peki Orta Yol Bulunabilir mi?

Yasaya yönelik tepkilerin yoğunlaştığı olumsuz etkileri minimuma indirmek için alınabilecek bir dizi önlem var. Örneğin Economic Innovation Group, bir ‘çip üreticisi vizesi’ çıkarılması gerektiğini savunuyor. Kuruluşun yayın organlarında yayınlanan bir makale, bu yasayla Amerikan üniversitelerinde STEM eğitimi almış vasıflı çalışanların istihdam olanaklarının artırılmasını olumlu bir adım olarak nitelendiriyor. Ancak aynı makalede buradaki insan kaynağının sınırlı olduğu ve CHIPS Yasası’nın kısa vadedeki başarısının ciddi şekilde tehlikeye girebileceği de vurgulanıyor.

Kuruluş, Amerikan Hükümeti’nin çip üreticilerine sunduğu maddi desteğin yanında bu alanda çalışabilecek insan kaynağını da zenginleştirebilmek adına bir ‘Çip Üreticileri Vizesi’nin uygulamaya koyulmasını öneriyor: “Yarı iletken üretimi, özellikle teknoloji alanında uzmanlık ve teknik yeterlilik gerektiriyor. Bu alan inanılmaz derecede karmaşık ve her aşamasında uygulama deneyimiyle beraber gelen bir işgücüne ihtiyaç duyuluyor. (…) Amerikan endüstrisinin yalnızca yerli işgücü ile büyümesini talep etmek, üreticileri gerekli donanıma sahip, önemli işçilerden mahrum bırakacak.”

Makalede, çip üretimi alanındaki rekabette Amerika’nın öne geçmesinin yolunun ‘yüksek vasıflı göçe’ bağlı olduğu vurgulanıyor: “Amerika’da, çip yapımıyla alakalı alanlarda yüksek lisans eğitimi alan öğrencilerin üçte ikisi yabancı ülkelerde dünyaya gelmiş. Göçmenlik sistemimizdeki büyük kusurlar, bu öğrencilerin yüksek vasıflı göç alan diğer ülkeler tarafından kapılmasına neden oluyor. Örneğin, son yıllarda Amerikan üniversitelerinden mezun olan 45.000’in üzerindeki göçmen, Kanada’da çalışma imkanı buldu. İstihdam temelli Yeşil Kart uygulamalarının arzı yetersiz; bu yüzden vasıflı işçiler en az on yıl süreyle geçici vizelere mahkum ediliyor. Böyle bakınca, bu durum hiç de sürpriz değil.”

Amerika’ya göç oldukça karmaşık. Biz size yardımcı olmak için buradayız. Profesyonel bir avukattan yardım almayı ihmal etmeyin!

Kaynak: Congress, White House, Forbes, The Economist, EIG, Reuters