Meksika’da yüksek mahkeme, tartışmalı “Meksika’da Kal” (Remain in Mexico) politikasını yeniden hayata geçirmeye hazırlanıyor.

Remain in Mexico nedir?

“Remain in Mexico” politikası ile, iltica talebinde bulunan insanlar Meksika’da beklemek durumunda kalıyordu.

‘Migrant Protection Protocols’ (MPP) adıyla da bilinen düzenleme kapsamında, Meksika üzerinden Amerika’ya girmek isteyen, ancak;

• Gerekli belgelere sahip olmayan,
• Veya yasa dışı şekilde giriş yapmaya çalışan

kişiler Meksika’ya iade edilebiliyor. Bu kişiler, göçmenlik işlemleri sonuçlanıncaya kadar Meksika’da bekliyor. Anlaşma kapsamında Meksika devletinin bekleme sürecindeki kişilere insani yardım ve destekte bulunacağı belirtiliyor.

Yasa dışı göçmenliğin önüne geçmek için hayata geçirildiği söylenen bu uygulama, Trump döneminde yürürlüğe girmişti. DHS’in Ocak 2019’da yapılan açıklamasında şu ifadelere yer verilmişti:

“Amerika bir güvenlik tehdidiyle ve insani krizle karşı karşıya. DHS; sınırları korumak, göçmenlik ve gümrük yasalarını uygulamak, yasal ticareti ve seyahati kolaylaştırmak, uyuşturucuyla, insan tacirleriyle ve suç örgütleriyle mücadele etmek için tüm kaynaklarını ve yetkilerini kullanıyor. (…) Yanlış mahkeme kararları ve güncelliğini kaybetmiş kanunlar, çocuklarla birlikte gelen yetişkinler, refakatsiz yabancı çocuklar ve yasa dışı usullerle sığınma talebinde bulunan kişiler rahatlıkla Amerika’da kalabiliyor. (…) Bu uygulama sayesinde insanlar Amerika’ya yasa dışı girmek ve kalmak için sahte iddialarda bulunamayacak ve yasal olarak sığınma hakkına sahip olan kişilere daha fazla kaynak tahsis edilecek.”

Biden yönetimi göreve geldiğinde yapılan ilk şeylerden biri, bu uygulamanın askıya alınması olmuştu. Biden bu duruma gerekçe olarak uygulamanın ‘haksızlıklara ve insanı maliyete’ sebep olduğunu belirtmişti.

İnsan hakları örgütleri, uygulama kapsamında Meksika’da bekletilen kişilerin kaçırılma, cinayet, işkence, tecavüz gibi durumlarla karşılaştığını belirtmişti.

Ancak ‘MPP’ etrafındaki hukuk savaşı bitmedi.

Bazı eyaletler hükümetin bu uygulamayı askıya almasına itiraz etti ve konuyu mahkemeye taşıdı. Biden hükümeti önce 2021’in Aralık ayında programın güncellenmiş ve insan hakları konusuna daha hassas yaklaştığı iddia edilen bir versiyonunu yürürlüğe soktu.

Ardından, 2022’nin Haziran ayında Amerika Yüksek Mahkemesi Biden hükümetinin bu uygulamayı sonlandırmaya yetkili olduğuna karar verdi. Biden hükümeti, aynı yılın Ağustos ayında uygulamayı sonlandırdı.

Böylece sınır dışı edilmemiş olan göçmenlerin, bir sonraki duruşmalarından sonra Amerika’ya girmelerine izin verilmiş oldu. İnsan hakları örgütlerinin karşı çıktığı uygulamanın sonlandırılması, çeşitli tartışmaları da beraberinde getirmişti.

Biden hükümetinin hangi adımı atacağı bilinmiyor.

Özellikle 2023’ün Eylül ayında Amerika’nın Güney sınırından rekor sayıda göçmenin geçtiği kaydedilmiş, bu durum önümüzdeki sene yeniden seçime girecek olan Biden yönetimini zora sokmuştu. Öte yandan, Meksika’daki yetkililerin bu yıl rekor sayıda göçmeni gözaltına aldığı ve sığınma başvurusu sayısında da bir rekor kırılacağı belirtildi.

Meksika’daki Yüksek Mahkeme’nin uygulamayı yeniden hayata geçirmek üzere adımlar atmaya başlaması, tartışmaları yeniden alevlendirdi. Meksikalı sivil toplum örgütü ‘Fundación para la Justicia’, Meksika devletinin bu uygulamada taraf olmasına itiraz etmişti. Bu itiraz kabul edilmiş ve Meksika hükümeti uygulamanın şartlarını yerine getirmekten muaf tutulmuştu.

Meksika’da, Yüksek Mahkeme’nin yürütme organının denetimini aşarak dilediği uluslararası anlaşmayı onaylayabilmesini sağlayacak bir uygulama tartışılıyor. Bölgedeki sivil toplum örgütlerinde, bu uygulama kapsamında ‘Remain in Mexico’nun da yeniden yürürlüğe girebileceği endişesi hakim.

Fundación para la Justicia’nın yöneticisi Ana Paola Delgadillo, konuyla alakalı açıklamasında “Amerika’nın bu politikaları hayata geçirmek istemesi oldukça tehlikeli. Meksika’nın bunları kabul etmesi de öyle. Meksika, göçmenler için oldukça tehlikeli bir yer”, ifadelerini kullandı.

Kaynak: DHS, U.S. Supreme Court, The Guardian, Bloomberg, Time, Fundación Para La Justicia