Ülkesiz Pasaportlar

Pasaport, kullanımı ve kabulü yasalara ve politikalara tabi bir uluslararası seyahat belgesi. Devletler kendi pasaportlarını belli kural ve kanunlar çerçevesinde hazırlanıyor. Hükümetler, ülkelerine gitmek isteyen kişilerin pasaportlarını geçerli bir kimlik belgesi olarak tanımama ve reddetme hakkına sahip.

Dünyada bazı ortak inanç ve davranışlar çerçevesinde, hükümetlere karşı toplanmış ve bağımsızlıklarını kendi aralarında kabul etmiş bazı topluluklar bulunuyor. Bu topluluklara bağlılığını ilan eden vatandaşlar, resmi olarak içinde yaşadıkları devleti ve kolluk kuvvetlerini tanımayabiliyorlar. Genellikle kendilerini devlet kurumlarının otoritesinden muaf tutan, bireysel ve ortak bir kimlik benimsiyorlar.

BİR ÜLKE TARAFINDAN VERİLMEMİŞ PASAPORTLAR

Bu tip topluluklar, egemenliklerini ilan ettikleri topraklara girip çıkmak üzere kendi pasaportlarını oluşturabiliyorlar.

  • Iroquois Pasaportu:‘Iroquois’, aynı dili konuşan ve Ontario bölgesiyle New York’un kuzey kesimlerinde yaşayan Kızılderili kabilelerine verilen isim. Bu kabileler kendi aralarında, kendilerine has kanun ve kurallar çerçevesinde örgütlenmişler. Siyasi ve askeri örgütlenmenin yanı sıra, anaerkil bir toplum düzeni benimsemişler.Iroquois (diğer adıyla Haudenosaunee) topluluğu, 1923 yılından beri üyelerine birer pasaport da veriyor. Bu pasaport sayesinde bulundukları topraklardaki egemenliklerini ifade etmiş oluyorlar.Amerika’nın haricinde İngiltere ve Kanada da bu pasaportu tanımıyor. Avrupa Birliği, bu pasaportu kullanan kimselerin Schengen bölgelerini ziyaret etmesini yasaklamış ve Iroquois Pasaportu’nu ‘fantezi ürünü’ olarak nitelendirmiş. Ancak dünyada bu pasaport ile seyahat edebileceğiniz ülkeler var. Örneğin Japonya, 2005 yılında Dinler Tarihi Derneği’nin bir kongresi için ülkeye gelen ve Iroquois Pasaportu’nu kullanmak isteyen bir heyeti kabul etmiş.

  • Aborjin Pasaportu:Avustralya’nın yerlileri Aborjinlerin bir bölümü, ‘Aboriginal Provisional Government’ adı altında örgütleniyor.Avustralya, Aborjin Pasaportu’nu tanımayı reddediyor. Aborjinler, bu pasaportu kullanarak Avustralya gümrüğü üzerinden ülkeye geri girebiliyorlar. Ancak bu tip girişler esnasında kötü muamele ile karşılaştıkları belirtiliyor.Aborjin Pasaportu’nu kullanarak yurtdışına seyahat etmek mümkün; ancak bu pasaportu taşıyanların yanlarında yedek bir pasaport da taşıması tavsiye ediliyor. Bugüne kadar bu pasaportu taşıyan kişilere izin veren ülkeler arasında Libya, İsviçre, Norveç ve Iroquois Konfederasyonu bulunuyor.

  • Malta Şövalyeleri Pasaportu:Malta Şövalyeleri; geleneksel olarak askeri yapıda örgütlenmiş, Katolik inancını benimsemiş bir tür tarikat. Egemenlik iddia ettikleri bir toprakları yok; ancak uluslararası hukukta genellikle egemen bir varlık olarak kabul ediliyorlar.Bu grup, kendilerini 1099 yılından bugüne faaliyet gösteren Knights Hospitalier’in mirasçısı olarak görüyor. Yöneticileri bir ‘prens’, ve bünyelerinde yaklaşık 13.500 şövalye, dam ve papaz bulunuyor. Asil üyelerin soylarının da topluluğun asillerine kökene dayanması gerekiyor.Malta Şövalyeleri tam 113 devletle diplomatik ilişkiler sürdürüyor ve anlaşmalar yapıyor. Topluluğun kendi pasaportlarının yanında madeni paraları ve posta pulları da bulunuyor. Ayrıca Roma’da kendilerine ait iki genel merkez binaları var ve bu binalar büyükelçiliklere benzer şekilde çalışıyor.Grubun pasaportları, diplomatik pasaport ve servis pasaportu olarak iki gruba ayrılıyor. Bu pasaportların sahipleri, başka ülkelerin pasaportlarına da sahip. Topluluğun diplomatik ilişki kurduğu 113 ülke bu pasaportları kabul ediyor. Topluluğun sunduğu pasaportlarda biyometrik özellikler bulunuyor ve Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) standartlarıyla uyumlu.(((113 ülke’ye link: https://www.orderofmalta.int/diplomatic-activities/bilateral-relations/)))))Amerika ve Türkiye, Malta Şövalyeleri ile diplomatik ilişki kuran bu 113 ülke arasında bulunmuyor.

  • Birleşmiş Milletler Pasaportu:Birleşmiş Milletler, kendi bünyesinde ve International Labour Organization’da (ILO) çalışanlara özel bir seyahat belgesi sunabiliyor. Bu iki kurum haricinde WHO, IAEA, IMF, Dünya Bankası ve World Tourism Organization gibi kurumların çalışanlarına da bu pasaport sunulabiliyor.Birleşmiş Milletler Pasaportu, uluslararası alanda geçerli bir seyahat belgesi. Eğer resmi bir görevle seyahat edecekseniz, ülkenizin size sunduğu pasaportlarla aynı işlevleri görebiliyor. Schengen Bölgesi’nin yanı sıra İngiltere, Lübnan gibi ülkeler bu pasaportun sahiplerine vizesiz seyahat imkanı sunuyor. Pasaport sahipleri, eğer resmi bir görevdelerse Türkiye’ye de 90 gün süreyle vizesiz seyahat edebiliyorlar.

  • Avrupa Birliği Görev Pasaportu:Avrupa Birliği’nin temsilcileri ve personelleri, belirli koşullar altında üye ülkeler arasında geçerli kabul edilen bu seyahat belgesini (laissez-passer) edinebiliyorlar. Bu belge, yalnızca Avrupa Birliği kurum ve kuruluşlarının çalışanlarına ve bazı durumlarda aile bireylerine sunulabiliyor.Avrupa Birliği ülkeleri haricinde, AB ile anlaşması bulunan 100’ü aşkın ülkeye de bu belge ile vizesiz seyahat etmek mümkün.

  • Interpol Seyahat Belgesi:Interpol, kendi bünyesinde çalışan memurların iş amacıyla gittikleri Interpol üyesi ülkelere giriş çıkışlarını kolaylaştırmak için bu seyahat belgesini yürürlüğe koymuş. Bu sayede Interpol çalışanları standart vize prosedürlerinden muaf tutularak, beklemek zorunda kalmadan uluslararası seyahat edebiliyorlar.Interpol, 196 üyeyle dünyanın en büyük polis teşkilatı. Bu seyahat belgesinin sahipleri, görev kapsamında 196 üye ülke arasında seyahat edebiliyor. Üye ülkeler arasında Amerika ve Türkiye de bulunuyor.

Kaynak: APG.org.au, orderofmalta.int, ushistory.org, undp.org, interpol.int

Bu gönderiyi paylaşın:

Facebook
Twitter
LinkedIn
WhatsApp
Email