Özet

• E-2 yatırımcı vizesi ile ABD’de iş kurmak isteyenler için en sık sorulan soruları yanıtlıyoruz.
• Statü değişikliği mi, konsolosluk başvurusu mu daha avantajlı? Riskler ve fırsatları açıklıyoruz.
• Uzman tavsiyeleri, ipuçları ve iç linklerle E-2 sürecini kolaylaştırın!

E-2 Yatırımcı Vizesi: Sıkça Sorulan Tüm Sorular ve Yanıtları

E-2 yatırımcı vizesi, ABD’de iş kurmak isteyen anlaşmalı ülke vatandaşlarına yönelik en popüler göçmen olmayan vize türlerinden biridir.

Amerika’da E-2 statüsü aldım, Türkiye’ye E-2 vizesi almak için ne zaman gitmeliyim?

Bence bu tamamen bir strateji meselesi. Eğer başta koyduğunuz yatırım miktarı yüksekse – ki konsolosluklar için bu sınırın 100 bin dolar civarında olduğunu düşünüyorum – Amerika’da statü değişikliği ile E-2 aldıktan sonra, Türkiye’deki ABD konsolosluğundan E-2 vizesi almaya çalışabilirsiniz.

Peki, risk var mı? Tabii ki var. Konsolosluk süreçlerinin tamamında belli riskler bulunur ve vize alacağınızın hiçbir zaman garantisi yoktur. Amacım sizi gereksiz yere korkutmak değil, sadece Amerika’dan çıkmadan önce bu riski bilmeniz gerektiğini vurgulamak istiyorum.

Tabii ki, konsolosluktaki memurların da bağlı oldukları belirli kurallar vardır. Bu kurallar “Foreign Affairs Manual” (FAM) adıyla bilinir. FAM’da E-2 vizesinin şartları açıkça belirtilir ve memurlara, tüm şartlar karşılanıyorsa ve başvuru sahibinin göçmen olmayan niyetine dair bir işaret gördülerse, E-2 yatırımcı vizesi verebilecekleri söylenir.

E-2 vizesi mi almalıyım yoksa E-2 statüsü mü daha avantajlı?

Bence kesinlikle E-2 vizesi daha avantajlı. Çünkü E-2 vizeniz olduğunda, Amerika’dan çıkıp tekrar giriş yapma özgürlüğüne sahip oluyorsunuz. Ancak, sadece statü değişikliği ile E-2 alırsanız, Amerika’dan çıktığınızda ülkeye geri dönebilmek için E-2 vizesi almanız zorunlu olur.

Bu yüzden E-2 vizesi daha cazip olmakta. Ancak statü değişikliğine göre daha riskli. Yatırım miktarınız yüksekse ve işiniz iyi gidiyorsa, E-2 vizesi almayı düşünebilirsiniz. Fakat yatırım miktarınız düşükse, E-2 statü değişikliği sizin için daha uygun olabilir. Örneğin, Amerika’da önce E-2 statü değişikliği yapıp işinizi iyice geliştirdikten sonra, konsolosluktan E-2 vizesi almayı planlayabilirsiniz.

E-2 vizesi almanın dezavantajları nelerdir?

Bence E-2 vizesi almak harika bir şey, ama tabii alabilirseniz. Konsolosluklar bazen keyfi kararlar verebiliyor. Örneğin, sizi administrative processing (idari işlem) adı verilen bir aşamada bekletebiliyorlar. Bu durumda size, “Şu an karar vermedik, birkaç şeye bakmamız lazım, ne zaman sonuçlanacağını da bilmiyoruz” diyebiliyorlar. Süreç tamamlandığında vizenizi ya onaylıyorlar ya da reddediyorlar. Siz de bu belirsizlikte, deyim yerindeyse “kek gibi” bekliyorsunuz, acaba ne olacak diye.

Bir diğer dezavantaj, eğer yatırımınız düşükse, konsolosluk E-2 vizesi vermeyebilir. USCIS (ABD Göçmenlik ve Vatandaşlık Dairesi) bu konuda biraz daha esnek olabiliyor. Sonuç olarak, vize almanın kendisi dezavantaj değil; ancak vize için Amerika dışına çıkmak ve bu riski almanın getirdiği stres en büyük dezavantaj olabilir.

Amerika’da E-2 statüsüne değişiklik yapmanın avantajları nelerdir?

E-2 vizesi yerine Amerika’dan çıkmadan, statü değişikliği başvurusuyla E-2 statüsü almanın çeşitli avantajları var. İşte E-2 vizesi yerine E-2 statü değişikliği yapmanın avantajları:

• Daha düşük yatırımla E-2 statüsü alabiliyorsunuz – bence konsolosluklar daha fazla yatırım istiyor.
• Statü almak, vize almaktan daha kolay – şahsi görüşüm.
• Amerika’dan çıkmanıza gerek kalmıyor; çünkü çıkarsanız geri dönememe riski var.
• Bana göre USCIS, konsolosluklardan daha ilimli davranıyor.
• Konsolosluk keyfi kararlar verebiliyor, ama Amerika’da olduğunuzda anayasal koruma altındasınız ve USCIS keyfi kararlar veremez, aksi halde federal mahkemelerle karşı karşıya kalabilir. Konsolosluk ise daha serbest hareket edebiliyor.
• Ayrıca, düşük bütçeyle Amerika’da E-2 statüsü alıp işinizi geliştirdikten sonra vize başvurusu yapma fırsatınız oluyor. Belki bu düşük bütçeyle ilk vize başvurusunda bulunsaydınız, konsolosluk vize vermeyecekti. Bu yüzden statü değişikliği bu anlamda avantajlı.

E-2 vizesi almadan sadece E-2 statü değişikliği yapmanın dezavantajları nelerdir?

Bence en büyük dezavantaj, Amerika’dan çıktığınız anda Türkiye’deki konsolosluktan vize almanızın zorunlu olması. Vize almadan E-2 statüsü ile Amerika’ya geri dönemezsiniz çünkü vizeniz yok. Daha önce de belirttiğim gibi, vize ve statü farklı şeylerdir. Şimdi diyebilirsiniz ki, “Statü değişikliği yaptım, konsolosluğa onayımı gösterip vizemi alırım.” Maalesef, bu süreç böyle işlemiyor. Konsolosluk için tamamen yeni bir E-2 başvurusu yapmanız gerekiyor.

Statü değişikliği yaparken USCIS’e sunduğunuz tüm bilgi, belge ve formlar var ya, işte aynı süreci konsolosluktan E-2 vizesi alabilmek için yeniden yapmanız gerekiyor. Bana göre, E-2 vizesi yerine Amerika’dan çıkmadan E-2 statüsü almanın en büyük dezavantajı, Amerika’dan çıkamamak. Çıkarsanız da vize başvurusu yapmanız ve konsolosluk için tamamen yeni bir E-2 paketi hazırlamanız gerekmesi.

Amerika’da E-2 statüm var, ama işim battı. E-2 statüm ne olacak?

Olabilir, iş yerleri batar, çıkar. Bu tür durumlar üzücü olabilir, ama göçmenlik açısından dikkat etmeniz gereken bazı hususlar var. Amerika’da bulunma sebebiniz bu iş, ve işiniz battığında Amerika da diyor ki: “Eğer işin battıysa, senin de burada bulunman için sebep kalmadı. Ülkene geri dön.” Size 60 gün süre veriliyor, bu 60 günlük grace period içinde Amerika’dan ayrılmanız gerekiyor.

Ancak, belki başka bir işe yatırım yapıp yeni bir başvuru yapmak ya da işinize dışarıdan sermaye enjekte ederek durumu kurtarmak gibi seçenekler olabilir. Durumunuzu dikkatle değerlendirmek önemli. Eğer böyle bir durumdaysanız, mutlaka bizden ya da başka bir avukattan randevu almanızı öneririm.

E-2 statüm bitmek üzere, uzatma başvurusu yaptım ama hala işlemde. Ne yapmalıyım?

Eğer E-2 statünüz bitmeden önce USCIS’e E-2 uzatma başvurusu yapmışsanız, otomatik olarak statünüzün bitiminden itibaren 240 güne kadar işinizde çalışmaya devam edebilirsiniz. Yani, USCIS size diyor ki: “Tamam, statün bitmeden bize uzatma başvurunu yapmışsın. Biz bu başvuruyu değerlendirirken sana 240 gün daha çalışma izni veriyoruz. Başvurun işleme alınmış olsa bile bu 240 gün boyunca çalışmaya devam edebilirsin.”

Franchise açarak E-2 statüsüne geçiş yapabilir miyim?

Evet, franchise alarak ya da açarak E-2 statüsüne başvurabilirsiniz. Tabii, franchise alıp E-2 başvurusu yapmanın hem olumlu hem de olumsuz yönleri var. Olumlu yönleri, franchise’ların genelde oturmuş bir iş modeli ve marka tanınırlığına sahip olmasıdır. Her şeye sıfırdan başlamıyorsunuz; markanın bilinirliği gibi avantajlardan faydalanıyorsunuz. Ayrıca, franchise’a bağlı olarak değişebilir, ancak genelde size eğitim ve bazı yerlerde destek sağlanıyor.

Olumsuz tarafı ise, franchise sahibine belirli bir ücret ödemeniz gerekebilir, bu ücretler aylık ya da yıllık olabilir. Bu ödemeler, ileride sizi rahatsız edebilir, bu durumu göz önünde bulundurmanızda fayda var.

İşim tamamen online olsa da E-2 statüsüne başvuru yapabilir miyim?

Evet, yatırım yapacağınız iş tamamen online olsa bile E-2 başvurusunda bulunabilirsiniz. Örneğin, Amazon, Etsy gibi platformlar üzerinden online satış yaparak E-2 statüsü alabilirsiniz. Ancak burada önemli olan, Amerika’ya bu işi yapabilmek için neden Amerika’da olmanız gerektiğini kanıtlamaktır. Çünkü yetkililer size “Bu işi Uganda’dan da yapabilirdiniz, neden Amerika?” diye sorabilir.

Bu noktada işinize bağlı olarak, örneğin “Burada işçi alacağım, ekibi burada kuracağım, ana müşteri kitlem Amerika’da olacak, operasyonlarımın çoğu Amerika’da yürütülecek, ve Amerika ekonomisine şu şekilde katkıda bulunacağım” gibi açıklamalar yapmanız gerekebilir. Bu detayları sunabiliyorsanız, E-2 yatırımcı statüsü veya vizesi alma şansınız tabii ki var.

J-1 statüsündeyim, E-2 statüsüne geçiş yapabilir miyim?

Evet, J-1 statüsünden E-2 statüsüne geçebilirsiniz. Aslında, J-1 haricinde turist, öğrenci, H-1B, H-2B, O-1A gibi göçmen olmayan statülerde bulunduğunuz sürece, statünüzü ihlal etmediğiniz ve kaybetmediğiniz takdirde, bu statülerden E-2 statüsüne geçiş yapabilirsiniz.

Burada özellikle J-1 ile ilgili dikkat etmeniz gereken bir nokta var: J-1 statüsündeyseniz, “2 yıl kuralı” olup olmadığını kontrol etmelisiniz. Eğer bu kurala tabiiyseniz, önce 2 yıl kuralını kaldırmalı, ardından statü değişikliği başvurusu yapmalısınız. Çünkü kanun, 2 yıl kuralınız varken başka bir statüye geçiş yapmanızı yasaklıyor. Ancak kendi ülkenize gidip, E-2 vizesine (statü değil, vize) başvuru yapabilirsiniz, 2 yıl kuralınız olsa bile.

Ek bilgi: Work and Travel (WAT) programıyla Amerika’da iseniz, genelde 2 yıl kuralına tabi değilsiniz. Ancak stajyer olarak geldiyseniz, 2 yıl kuralınız olabilir. Bu durumda, Amerika’da kalarak J-1 statüsünden E-2 statüsüne geçiş yapamazsınız. Fakat 2 yıl kuralınız yoksa, Amerika’dan çıkmadan E-2 statüsüne geçiş başvurusu yapabilirsiniz.

E-2 statü değişikliğim onaylandı, Amerika’da ne kadar kalabilirim?

Diyelim ki Amerika’da bir statünüz var, örneğin, turist statüsü, ve statü değişikliği yaparak E-2 statüsüne geçtiniz. Size bu statü Amerika’da 2 yıl için verilir. Yani, 2 yıl sonra E-2 statünüz sona erer. Ancak kanun bu durumu öngörmüş ve şöyle demiş: Eğer statünüz bitmeden önce E-2 uzatmasına başvuru yaparsanız ve bu uzatma onaylanırsa, size bir 2 yıl daha verilir. Bu şekilde, her 2 yıl sonunda uzatma başvurusu yaparak, işiniz devam ettiği sürece ve statünüzü ihlal etmediğiniz müddetçe Amerika’da E-2 statüsüyle yaşamaya devam edebilirsiniz.

Ancak, her seferinde statü 2 yıllık verilir ve bu süre dolmadan uzatma başvurusu yapmak zorundasınız.

Eşim Amerika’da, onu E-2 statüme dahil edebilir miyim?

Tabii ki, kanun diyor ki eşinizi ve 21 yaşının altındaki bekar çocuklarınızı E-2 statü değişikliği başvurunuza dahil edebilirsiniz. Eğer size E-2 statüsü verilirse, eşinize ve 21 yaş altındaki bekar çocuklarınıza da E-2 statüsü verilir, tabii ki onları statü değişikliği başvurunuza eklemiş olmanız ve I-539 Formunu da paketinizle birlikte göndermeniz gerekir. Ancak, eşinizin ve çocuklarınızın E-2 statüsüne geçmeden önce geçerli bir statüde olmaları ve bu statüyü ihlal etmemiş olmaları gerektiğini unutmamalısınız.

E-2 statüsü için iş yeri kiralamak zorunda mıyım, home ofis olur mu?

Eskiden yatırım yaptığınız işin bir ofisinin olması zorunluydu, ancak artık bu kural kaldırıldı. Artık ofisiniz olmasa bile, evden çalışıyor olsanız dahi, bunu makul bir şekilde gösterebildiğiniz sürece, E-2 vizesi veya statüsü alabilirsiniz. Yani, illa bir ofis tutma zorunluluğu yok. Yeter ki işiniz için yeterli yatırımı yapın ve diğer E-2 koşullarını karşılayın.

Şirketimde ortağım var, yine de E-2 statüsüne başvuru yapabilir miyim?

Evet, ortağınız olabilir. Burada asıl önemli soru, E-2 vizesi veya statüsü alabilmeniz için şirketin en az yüzde kaçına ortak olmanız gerektiği. Cevap, şirketin en az %50’sine ortak olmanız gerektiğidir. Yani ortağınız olabilir, ancak ortağınız %50’den fazla hisseye sahip olamaz, en azından ilk E-2 başvurunuzu yaparken. Daha sonra bu hisse oranı değişirse, mutlaka bizden ya da başka bir avukattan randevu almalısınız ki durumunuzu değerlendirebilelim.

E-2 statüm onaylandı, başkalarına sponsor olabilir miyim?

Evet, sponsor olabilirsiniz. Yatırımcı olmasa bile, bu kişi şirketinizde “essential employee” yani “önemli ve gerekli işçi” statüsünde yer alabilir ve bu sayede E-2 vizesi alabilir. Ancak, bu kişinin sahip olduğu yeteneklerin gerçekten uzmanlık gerektiren ve işletmeniz için kritik öneme sahip olduğunu kanıtlamanız gerekir.

Eğer bu çalışanın özel yetenekleri işletmeniz için vazgeçilmezse ve bu yeteneklerin Amerika’da bulunması zorsa, bu kişi için E-2 vizesi alabilirsiniz. Ancak, bu kişinin şirketinize katılmasının işletme açısından ne kadar gerekli olduğunu ve özel yeteneklere sahip olduğunu açık, net ve belgelenebilir şekilde göstermeniz gerekiyor. Bu şartları yerine getirirseniz, Türkiye’deki bir çalışan için E-2 vizesi almak mümkün olabilir.

Turist statüm sona erecek, E-2 statüsüne başvuru yaparsam ne olur?

Bu durumla sık sık karşılaşıyoruz. Diyelim ki kişi Amerika’ya turist vizesiyle geldi ve yatırım yapıp E-2 statüsüne geçmek istiyor. Bildiğiniz gibi, turist vizesiyle Amerika’ya giriş yaptığınızda size maksimum 6 ay kalma izni veriliyor. Örneğin, kapıdaki memur size 6 aylık kalma hakkı verdi ve siz de 5. ayda E-2 statüsüne geçmek için başvuru yaptınız. Ancak premium processing (15 gün içinde sonuç alabileceğiniz hızlandırma) yapmadınız.

Bu durumda, yaklaşık 5-6 ay E-2 statü başvurunuzun sonuçlanmasını beklemeniz gerekir. Diyelim ki başvurunuzun sonuçlanması 5 ay sürdü. E-2 başvurunuzun sonucu geldi, ancak bu süre zarfında Amerika’da 11 ay kaldınız. E-2 başvurunuz onaylanırsa sorun yok; kaçak kalmış sayılmazsınız ve artık Amerika’da E-2 statüsüne sahipsiniz. Ancak, E-2 başvurunuz reddedilirse sorun başlar. Çünkü kanun sizi, 6 aylık turist vizesi ile 11 ay kalmış olarak değerlendirir ve bu durumda turist vizeniz otomatik olarak iptal edilir, ayrıca kaçak konumuna düşersiniz.

Bu nedenle, bu tür bir durumda olanlara şunu öneriyorum: Turist statünüz bitmeden bir turist uzatma başvurusu yapın ve aynı zamanda E-2 statü değişikliği başvurusu da yapın. Eğer E-2 başvurunuz onaylanmazsa, en azından hala işleme alınmış bir turist uzatma başvurunuz olur. Eğer uzatma başvurunuz onaylanırsa, E-2 statü başvurunuzun reddedilmesinin önemi kalmaz. Ancak, turist uzatma başvurunuz da reddedilirse veya E-2 başvurunuz çok uzun sürerse, yine sıkıntı yaşayabilirsiniz.

Bu yüzden, böyle bir durumda olacağınızı hissediyorsanız, mutlaka turist statünüz bitmeden ve E-2 statü başvurusu yapmadan önce bizden ya da başka bir avukattan randevu almanızı şiddetle tavsiye ediyorum.

E-2 statüsü aldım, başka bir işte çalışabilir miyim?

E-2 statüsü, sizin başvuru yaptığınız iş türüne özgü bir statüdür. Eğer iş türünüzde küçük değişiklikler yapıyorsanız, bu sorun yaratmayabilir. Örneğin, araba parçaları satıyorsunuzdur, sonra araba lastiği satmaya başlamışsınızdır. Bu, ufak bir değişiklik olarak değerlendirilebilir ve göçmenliğe bilgi vermek zorunda kalmayabilirsiniz. Ancak, örneğin araba parçaları satıyorsunuzdur, şimdi araba alıp satmak istiyorsunuzdur; işte bu, işin özünü tamamen değiştiren bir durumdur.

Bu tür büyük değişiklikleri göçmenliğe bildirmeniz ve gerekirse “amendment” dediğimiz değişiklik başvurusunu yapmanız gerekebilir. Eğer böyle bir durumdaysanız, mutlaka bizimle ya da başka bir avukatla randevu almanızı tavsiye ediyorum, çünkü bilmeden yapacağınız bir değişiklik E-2 statünüzü riske atabilir.

E-2 statüsüne başvurmadan önce şirketin kâr ediyor olması gerekli mi?

Hayır, E-2 başvurusu yaparken şirketinizin şu anda kâr ediyor olmasına gerek yok. Hatta şirketiniz para kaybediyor olabilir, bu gayet normaldir. Yeni bir iş kurduğunuzda hemen kâr elde edemeyebilirsiniz. E-2 başvurunuzda asıl göstermeniz gereken şey, önümüzdeki 5 yılda şirketinizin potansiyelidir. Yani, bu 5 yıl içinde sizi ve ailenizi geçindirecek gelirden daha fazla para kazanacağınızı ve işçi istihdam edeceğinizi göstermeniz lazım.

Elbette “Önümüzdeki 5 yılı nasıl bilebilirim?” diye düşünebilirsiniz, ama kanun bugünü değil, uzun vadeyi yani önümüzdeki 5 yılı esas alıyor. Bu 5 yıllık projeksiyonu, iş planınızda göstereceksiniz. Bu projeksiyon, tahmini olsa da ayakları yere basan bir plan olmalı. Basitçe, “5 yıl sonunda şu kadar gelir elde etmeyi planlıyorum” şeklinde bir projeksiyon sunmanız yeterli olacaktır.

E-2 statüsüne başvurmadan önce işçi almam gerekir mi?

Hayır, E-2 başvurusu yaparken şirketinizde birini çalıştırıyor olmanıza veya birini istihdam etmiş olmanıza gerek yok. Bu konu gerçekten çok yanlış anlaşılıyor. Birçok kişi, hemen birini işe almak zorunda olduğunu sanıyor, ancak böyle bir zorunluluk yok. Tek başınıza olsanız bile, hatta şirketiniz henüz kâr etmiyor olsa dahi, E-2 alabilirsiniz. Biz bunu defalarca yaptık.

Burada önemli olan, önümüzdeki 5 yıl içinde kaç işçi istihdam etmeyi planladığınızdır. Yani, 5 yıllık projeksiyonunuz. Devlete diyorsunuz ki: “Bakın, 2025’te şu kadar kişiyi işe almayı planlıyorum, 2026’da bu kadar, 2029’da bu kadar.” Önemli olan, bu 5 yıl içerisinde işçi istihdam etmeyi planlamanızdır, başvuru yaptığınız anda hemen işçi çalıştırıyor olmanız değil.

Öğrenci statüsündeyim, E-2 statüsüne geçiş yapabilir miyim?

Evet, tabii ki geçiş yapabilirsiniz. Hatta bazen şöyle bir durumla karşılaşıyoruz: Kişinin F-1 statüsü sona eriyor ve F-1 statüsü bitince devlet, kişiye “grace period” dediğimiz 60 günlük bir süre tanıyor. Bu süre, kişinin toparlanıp ülkesine dönmesi için veriliyor. Bu 60 günlük grace period içinde bile E-2 statü değişikliği başvurusu yapabilirsiniz. Ancak dikkat edin, bu süre 2 ay değil, tam olarak 60 gündür; bu ikisi arasında fark var. Ve eğer grace period içinde başvuru yapıyorsanız, 60 gün dolmadan E-2 başvurunuzu yapmış olmanız gerekiyor.

Avukatlık ücretini yatırım olarak gösterebilir miyim?

Hem evet hem hayır. Bunu kendi tecrübemden aktarayım: Bir müvekkilimizin E-2 başvurusunu yaparken, USCIS’e dedik ki, “Müvekkilimiz bize bu kadar para ödedi E-2 başvurusu için ve bu avukatlık ücretini de yatırım olarak saymalısınız.” Ardından, bunu şöyle açıkladık: “Bu avukatlık ücreti aslında kişinin yararına değil, şirketin yararına. Müvekkilimiz E-2 alsın ki şirket büyüsün, bu şirketin yararına bir durum. Şirket, müvekkilin yönetiminden yararlanacak, bu yüzden de avukatlık ücreti yatırım olarak kabul edilmeli.” USCIS bu argümanı kabul etti.

Tabii ki her dosyanın kendine özgü durumu var. Benim düşünceme göre, eğer bu argümanı yapmadan, avukatlık ücretini yatırım olarak gösterirseniz, USCIS size RFE (Ekstra bilgi/belge talebi) gönderebilir. RFE’de şöyle diyebilir: “Avukatlık ücretini yatırım olarak göstermişsiniz, ama genelde avukatlık ücreti yatırım olarak sayılmaz, çünkü avukat, kişinin özel göçmenlik durumunu çözmek için tutulmuştur, şirketle bir ilgisi yok.” Bu yüzden, biz avukatlık ücretini yatırım olarak gösterdiğimizde mutlaka bu tür argümanları sunarız.

Ancak, her dosyanın durumu farklı olabilir. Eğer avukatlık ücretini yatırım olarak göstermek istiyorsanız, mutlaka bu durumu avukatınıza belirtmelisiniz. Avukatınız sizin için en iyi stratejiyi belirleyecektir.

E-2 vizesi ile E-2 statüsü arasındaki fark nedir?

E-2 vizesi, Türkiye’deki ABD konsolosluğu veya büyükelçiliğinden alınır. Pasaportunuza bir sayfa basarlar ve bu sayfaya vize denir. E-2 vizesi size Amerika’ya gitme izni verir, yani Amerika’ya uçma hakkı tanır. Amerika içindeyken, vize alamazsınız. Diyelim ki E-2 vizeniz var ve havaalanına gittiniz, vizenizi gösterdiniz, sizi Amerika uçağına aldılar. San Francisco’ya uçuyorsunuz, kapıya geldiğinizde vizenizi gösterdiniz ve kapıdaki görevli size “tamam, içeri girebilirsin” dedi. Artık vizeyle işiniz kalmaz, çünkü Amerika’da E-2 statüsündesiniz.

Diyelim ki Türkiye’ye gitmeniz gerekti, Amerika’dan çıktınız, Türkiye’de işlerinizi hallettiniz ve geri dönmek istiyorsunuz. Geri dönebilir misiniz? Evet, çünkü geçerli bir E-2 vizeniz var. Havaalanına gittiğinizde vizenizi gösterirsiniz ve Amerika’ya geri dönersiniz. Yine vizeyle işiniz kalmaz, çünkü Amerika’dasınız ve E-2 statünüz var. Vize, size Amerika’dan çıkıp geri dönme imkanı tanır.

Şimdi de statü değişikliği ile E-2 statüsü alma durumunu ele alalım. Diyelim ki Amerika’dasınız, turist statüsündesiniz çünkü turist vizesiyle Amerika’ya giriş yaptınız. Yatırım yapmaya karar verdiniz ve Amerika’dan çıkmadan statünüzü E-2’ye çevirmek istediniz. Başvurunuzu yaptınız ve USCIS bunu kabul etti. Artık E-2 statünüz var. Dikkat edin, vizeniz değil, statünüz var. Çünkü pasaportunuza vize basılmadı. Size sadece “E-2 statünüz var” denildi, yani artık turist değil E-2 statüsündesiniz.

Diyelim ki Türkiye’de bir işiniz çıktı ve Türkiye’ye uçtunuz. İşlerinizi hallettiniz ve Amerika’ya geri dönmek istiyorsunuz. Havaalanına gittiniz, fakat E-2 vizeniz yok. Mecburen turist vizenizi gösterdiniz ve sizi uçağa aldılar. Amerika’ya geldiniz, kapıdaki görevliye “Benim E-2 statüm vardı, Amerika’da yatırımım var, beni E-2 statüsüyle içeri al” dediniz. Ancak görevli size “Pasaportunda sadece turist vizesi var, seni içeri alırsam turist statüsünde olursun, E-2 statün olmaz” der. Böylece işinizin başına dönüp tekrar çalışamazsınız. Ayrıca kapı görevlisi sizi ülkenize geri göndermeye de karar verebilir çünkü turist vizesi ile Amerika’da çalışmak istediğinizi söylemiş olursunuz. 

Bu durumda, eğer E-2 statüsüyle tekrar Amerika’da bulunmak istiyorsanız, Türkiye’den E-2 vizesi alıp Amerika’ya uçmanız gerekir. Veya turist olarak Amerika’ya giriş yapıp, yeniden E-2 statü değişikliği başvurusu yapmanız gerekir. Kısacası E-2 vizesi size seyahat özgürlüğü tanırken E-2 statüsü bu özgürlüğü tanımaz. E-2 vizesi ve E-2 statüsü arasındaki fark tam olarak budur.

Kredi çekip bu krediyi yatırım olarak gösterebilir miyim?

Evet, gösterebilirsiniz. Ancak bu krediyi alırken, bir mal varlığınızı ipotek olarak bankaya göstermeniz gerekir. Örneğin, bir eviniz var. Bankaya gidip, “Bana 50 bin dolar kredi ver” diyorsunuz. Banka da evinizi ipotek altına alır ve “Sana 50 bin dolar veriyorum, ama bu parayı geri ödemezsen evine el koyarım” der. Bu gibi durumlarda, aldığınız krediyi yatırım olarak kullanabilirsiniz.

Yatırım yapacak param yok, ailemden/arkadaşımdan gelen parayı yatırım olarak gösterebilir miyim?

Evet, tabii ki. Aileniz veya arkadaşlarınız size geri ödeme beklentisi olmadan para verirse, bu parayı yatırım olarak kullanabilirsiniz. Üstelik, bu paranın illa Türkiye’den gelmesi gibi bir şart da yok. Örneğin, kuzeniniz ABD vatandaşıdır ve hiç Türkiye’ye gitmemiştir, size 100 bin dolar hediye etmiştir. Bu 100 bin doları yatırım parası olarak kullanabilirsiniz. Burada önemli olan, size verilen paranın hibe niteliğinde olmasıdır.

Bu nedenle, E-2 başvurusu yaparken, mutlaka o kişiyle aranızda bir hibe sözleşmesi olmalıdır. Hibe sözleşmesinde size parayı hediye eden kişi yazar ve der ki, “Ey ilgili birim, bu kadar parayı arkadaşım, çocuğum, kardeşim olan şu kişiye hibe ediyorum. Bu parayı geri istemiyorum, tamamen onun olsun.” Bu şekilde, bu para yatırım parası olarak kullanılabilir.

Ancak, küçük bir not: Size parayı hibe eden kişi, bu paranın kaynağını devlete açık bir şekilde göstermelidir ki, siz bu parayı yatırım olarak kullanabilesiniz. Devlet, paranın kaynağını görmek ister.

Yeni iş kurmak yerine mevcut bir işletmeyi satın almak E-2 statüsü almak için yeterli mi?

Evet, tabii ki. Hatta bazen bu daha da iyi olabilir, çünkü satın alacağınız işletmenin finansal tablosu zaten mevcut olur ve neyle karşılaşacağınızı az çok tahmin edebilirsiniz. Örneğin, bir restoran satın alacaksınız. Restoranın finansal durumuna bakarsınız; aylık gelirinin yaklaşık 50 bin dolar olduğunu, maaş ödemelerini, elektrik ve su giderlerini görürsünüz. Bu şekilde, işletmeyi satın aldığınızda neyle karşılaşacağınızı tahmin edebilirsiniz. Oysa yeni bir iş kurduğunuzda, işlerin nasıl ilerleyeceğini bilemezsiniz.

Burada birkaç öneride bulunmak istiyorum. Eğer hali hazırda çalışan bir işletmeyi satın alacaksanız, mutlaka işletmeyi satan kişiyle bir satış sözleşmesi yapın. Sözleşmede, işletmenin borcu, harcı veya başka bir sorunu olmadığını satıcı garanti etsin. Ayrıca, mutlaka “P&L” (profit and loss) dediğimiz gelir-gider tablosuna bakın. Bu tablo, satın alacağınız işletmenin finansal sağlığını gösterir. Son olarak, işletmeyi tutan şirketin vergi beyannamelerine bakın. Bu işletmenin, yılda ne kadar kazandığını ve ne kadar harcadığını devlete beyan ettiğini kontrol edin.

E-2 statü değişikliği bana Green Card alma yolu açar mı?

Hayır. E-2 yatırımcı vizesi de E-2 statü değişikliği de size Yeşil Kart vermez. İsterseniz 100 yıl E-2 statüsüyle Amerika’da kalın; bu durum değişmez. Aslında, E-2 vizesi göçmen olmayan bir vize türüdür. Hatta E-2 vizesine veya statüsüne başvuru yaparken devlete, “İşim biter bitmez ülkeme geri döneceğim, söz veriyorum” diyorsunuz. Kısacası, E-2, size hiçbir zaman Yeşil Kart’ın yolunu açmaz.

Tabii, E-2’deyken, eşinize veya size başka bir şirket sponsor olabilir; bu ayrı bir konu. Burada vurgulamak istediğim, E-2 vizesi/statüsünün size Yeşil Kart’ın yolunu açmayacağıdır. Bir de yatırımcı vizesi olan EB-5 vizesi var, fakat EB-5 vizesi için milyon dolarlık yatırım yapmanız gerekir. Yani, yatırım yoluyla Yeşil Kart alabilmek için çok daha büyük bir meblağ söz konusudur.

E-2 statü değişikliğim onaylandı, çocuklarım devlet okulunda okuyabilir mi?

Evet. 21 yaşının altındaki bekar çocuklarınızı E-2 başvurunuza dahil ettiğiniz sürece ve onlar da E-2 vizesi/statüsü aldığı sürece, Amerika’da devlet okullarında okuyabilir ve eğitimlerine devam edebilirler. Ancak, çocuklarınız 21 yaşına geldiğinde, artık kendi statülerini almaları gerekecek. Bu noktada, size bağlı olarak E-2 statüsünde olamayacaklar.

E-2 statü değişikliğim onaylandı, eşim çalışma izni alabilir mi?

Evet, alabilir. Yeter ki eşinizi E-2 başvurunuza dahil etmiş olun. Amerika içerisinden statü değişikliği yapıp eşinizi de bu statü değişikliğine katmışsanız ve E-2 statünüz onaylanmışsa, eşiniz de E-2 statüsü alır.

Eşinize bir çalışma izni kartı gönderilir. Eşiniz, bu çalışma izni kartını ve pasaportunu kullanarak Social Security Administration (SSA) ofisine giderek bir SSN (Sosyal Güvenlik Numarası) talep edebilir.

Eşim ve çocuklarım Amerika dışında, onlar E-2 vizesi alabilir mi?

Evet, alabilirler. Örnek verelim: Siz Amerika’da turist statüsüyle bulunuyorsunuz ve yatırım yapmaya karar verdiniz. E-2 statü değişikliği başvurusu yaptınız ve başvurunuz kabul edildi. Şimdi de eşinize ve 21 yaşının altındaki bekar çocuklarınıza E-2 vizesi almak istiyorsunuz.

Bu durumda, aile bireyleriniz için tek tek DS-160 formunu doldurup vize randevusu almanız gerekir. DS-160 formunda vize kategorisini seçerken “E-2 dependent” olarak seçeceksiniz. Aile bireyleriniz vize randevusuna gittiklerinde, sizin E-2 statü değişikliği başvurunuzun kabul edildiğine dair onay belgesini (approval notice) konsolosluktaki memura gösterecekler. Eğer konsolosluk uygun görürse, eşinize ve 21 yaşının altındaki bekar çocuklarınıza E-2 vizesi verebilir.

Sonuç olarak, sizin E-2 vizeniz olmayacak, çünkü Amerika’da sadece statünüz var. Ancak, eşinizin ve 21 yaş altındaki bekar çocuklarınızın E-2 vizeleri olacak. Böylece, Amerika’ya E-2 vizeleriyle uçup yanınıza gelebilecekler. Allah aileleri ayırmasın, şimdiden size en güzel dileklerimi gönderiyorum.

E-2 statü değişikliği bana Amerika’da ne kadar süre kalma hakkı verir? Statümü yenilemem gerekir mi?

Evet, E-2 statünüzü 2 yılda bir yenilemeniz gerekiyor. Eğer E-2 vizeniz varsa, Amerika’ya her giriş yaptığınızda kapıdaki memur size 2 yıl boyunca Amerika’da E-2 statüsü ile kalma hakkı verir. Ancak, vizeniz olsa bile Amerika’dan çıkmayacak ve 2 yıllık süreniz dolmak üzereyse, Amerika’dan çıkmadan önce E-2 statünüzü 2 yıl daha uzatmak için göçmenlik makamlarına başvuru yapmanız gerekir.

Eğer E-2 vizeniz yoksa ve Amerika’da statü değişikliği yaparak E-2 statüsünü aldıysanız, zaten Amerika dışına çıkamazsınız. Çünkü çıkarsanız, geri E-2 statüsüyle girebilmek için E-2 vizesi almanız gerekir. Bu nedenle, 2 yıl dolmadan E-2 statünüzü uzatmak için göçmenlik makamlarına başvurunuzu yapmalısınız.

E-2 statü değişikliğim onaylandı, bundan sonra ne olacak?

E-2 statü değişikliğiniz onaylandı, öncelikle tebrik ederim! Şimdi bilmeniz gereken birkaç önemli konu var:

1. Öncelikle, bu onayla birlikte hemen SSA (Social Security Administration) ofisine giderek sosyal güvenlik numaranızı alabilirsiniz. Yakınlarınızda kesinlikle bir SSA ofisi vardır.
2. Çalışma izni kartına ihtiyacınız yok, çünkü E-2 statü değişikliği onayınız sizin için yeterlidir. Bu nedenle, size çalışma izni kartı basılmayacak.
3. Eşiniz ve 21 yaş altındaki bekar çocuklarınız Türkiye’de ise, size bağlı olarak E-2 vizesi alabilirler. Eğer Amerika’dalarsa ve hâlihazırda geçerli bir statüleri varsa, ancak herhangi bir nedenle onları bu E-2 statü değişikliği başvurusuna dahil etmediyseniz, şimdi onlar da size bağlı olarak statü değişikliği başvurusu yapabilirler.
4. Kendi işinizde artık dilediğiniz gibi çalışmaya başlayabilirsiniz.
5. Unutmayın, bu onay 2 yıllık geçerlidir. 2 yıl dolmadan statünüzü uzatmak için mutlaka göçmenlik makamlarına E-2 statüsü uzatma başvurusu yapmanız gerekir. E-2 statüsü aldınız diye sonsuza kadar denetimsiz bir şekilde Amerika’da kalamazsınız; devlet, işin nasıl gittiğine her 2 yılda bir bakmak ister.
6. İşinizin türünü ya da özünü kafanıza göre değiştiremezsiniz. E-2 başvurusu yaparken belirttiğiniz işe sadık kalmalısınız, aksi halde USCIS’den izin almanız gerekebilir. İzin almadan işinizin özünü değiştirecek şekilde faaliyet gösterirseniz, E-2 statünüzü kaybedebilirsiniz.

E-2 statü değişikliğinin sonuçlanması ne kadar sürer?

E-2 statü değişikliği başvurularında iki farklı işlem süresi tipi vardır:

Premium Processing: Devlete ekstra 2,805 dolar ödeyerek, başvurunuzun 15 iş günü içinde karara bağlanmasını sağlayabilirsiniz. Buna “premium processing,” yani hızlandırılmış işlem denir. Ancak, şunu bilmelisiniz: Eğer başvurunuzda RFE (ekstra belge talebi) istenirse, bu 15 günlük süre durur. Siz RFE’ye cevap verip paketinizi tekrar gönderdikten sonra, 15 günlük süre yeniden başlar.

Benim düşüncem, “premium processing” oldukça avantajlı bir seçenek olduğundan yana.

Normal İşlem Süresi: Eğer hızlandırma talep etmiyorsanız, yani “premium processing” için ek ücret ödemiyorsanız, başvurunuzun karara bağlanması daha uzun sürecektir. Şu an itibariyle (Eylül 2024) normal işlem süresi 6 ayı bulabilir. Eğer 2,805 bin dolarlık bir bütçeniz varsa, bu fırsatı değerlendirmenizi tavsiye ederim. Özellikle turist statüsüyle Amerika’daysanız, premium processing’i mutlaka öneriyorum.

Amerika’ya turist olarak geldim, E-2 statü değişikliği başvurusu yapabilir miyim?

Evet, tabii ki yapabilirsiniz. Ancak çok dikkatli olmalısınız. Çünkü şu anda Amerika’ya turist vizesiyle geldiniz ve turist statüsündesiniz. Bu statüyle çalışamazsınız. Bu nedenle, yatırım yapıp az da olsa çalışmaya başlamamalısınız; aksi takdirde statünüzü ihlal ettiğiniz için size E-2 statüsü vermeyebilirler. Yaptığınız aktiviteler konusunda dikkatli olmanız önemli.

Ayrıca, bazen şöyle bir öneri yapıyorum: “Eğer yatırım yapmak için biraz daha zamana ihtiyacınız varsa, turist (B2) statünüzü, B1 yani iş insanı statüsüne çevirelim. Böylece hem zaman kazanırsınız hem de yatırım yapabilmek için satıcılarla pazarlık edebilir, sözleşmeler imzalayabilir, iş yeri bulabilirsiniz.” Teknik olarak, bu tür yatırım öncesi faaliyetleri B2 statüsüyle yapmamanız gerekir; çünkü B2 statüsü sadece Amerika’da gezip görme izni verir. Yatırım öncesi faaliyetleri aslında B1 statüsüyle yapmalısınız. Ancak pratikte, USCIS’in bu konuda sorun çıkardığını pek görmedim. Yani, “Turist statüsündeyken yatırım yapmışsınız, neden gidip gezmiyorsunuz? Bunun için B1 gerekirdi” şeklinde bir itirazla karşılaşmadım.

Sonuç olarak, benim düşünceme göre, turist (B2) statünüzü E-2 statüsüne çevirmek istiyorsanız, statünüzü ihlal etmeyin. Yanlışlıkla kurduğunuz şirkette çalışmaya başlamaktan kaçının.

E-2 statüsü almak için ne kadar yatırım yapmam gerekir?

Bu, belki de en çok aldığım sorulardan biri. En kısa nasıl açıklarım diye düşündüm ve şöyle ifade edebilirim: Bir işi ayağa kaldıracak, ilk müşteriyi alabilecek kapasiteye getirebilmek için ne kadar yatırım yapmanız gerekiyorsa, o kadar yatırım yapmalısınız.

Bu ne anlama geliyor? Çok basit: Örneğin, bir dönerci açmak istiyorsunuz. İlk müşteriyi içeri alıp “Hoş geldiniz!” diyebilmeniz için mantıken bir dükkan kiralamanız, tavuk ve kuzu eti almanız, çatal-bıçak, biber, soğan, domates gibi malzemeleri temin etmeniz, belki masa ve sandalye almanız gerekir. Tüm bunlar olmadan müşteriyi kabul edemezsiniz. Diyelim ki bu masrafların toplamı size 50 bin dolara mal olacak. O zaman, bu dönerci dükkanını açabilmek ve ilk müşterinizi kabul edebilmek için minimum 50 bin dolar yatırım yapmanız gerekiyor demektir. Bu mantığı, aklınızdaki tüm iş modellerine uygulayabilirsiniz.

Tabii ki yatırım ne kadar fazla olursa, sizin için o kadar iyi olur; çünkü devlet sizin batmanızı istemez. Devlet, “Bu E-2 vizesini/statüsünü veriyorum, senin başarılı olmanı istiyorum” diyor. Bu yüzden, yatırımlarınızın dışında bankanızda ekstra para olması da iyi olur. Ancak bu bir zorunluluk değildir. Devlet, “Kenarda paran yok, sana E-2 vizesi vermem” demez. Burada demek istediğim, ne kadar fazla yatırımınızdan arta kalan para olursa, o kadar iyidir; böylece, “Hem yatırım yaptık, işi ayağa kaldırdık hem de kenarda paramız kaldı” diyebiliriz.

Peki, 50 bin doların altında bir para yatırsanız ne olurdu? Örneğin, 45 bin dolar yatırsanız bu olur mu? Bence olur. Çünkü kanun “substantial” (kayda değer) bir yatırım diyor, yani dolu miktardan biraz az. Hesap yaparsak, işin tamamı 50 dolara mal oluyor, siz 45 bin dolar yatırmışsınız. Bu da işin %90’ını karşılayacak bir yatırım anlamına gelir ve bu da bence “substantial” bir yatırımdır. Demek istediğim, işi ayağa kaldıracak veya kaldırmaya yakın olacak bir yatırım yapmalısınız ki miktar yeterli olsun.

Başka bir örnek: Danışmanlık yapacaksınız. Burada satacağınız bir ürün değil, servis. Danışmanlık yapmanız için neye yatırım yapmalısınız? Yatırım düşük çıkmayacak mı? Evet, belki sadece bir masa, bir sandalye ve bir web sitesiyle işi kurabilirsiniz. Bu normal mi? Evet, normal. Yatırım miktarı, iş türüne göre değişir. Eğer bir işi ayağa kaldıracak kadar yatırım yapıyorsanız, bu miktar 15 bin dolar bile olsa, E-2 alabilme şansınız var.

Buradaki önemli nokta, bu düşük yatırım miktarına sahip işlerin, 5 yıl içinde büyüyememe, işçi istihdam edememe ve yalnızca sizin geçiminizi sağlayacak olması riski olabilir. Eğer bu riskin olmadığını, ileride işçi alabileceğinizi ve işinizi büyütebileceğinizi devlete ikna edebilirseniz, o zaman küçük bir yatırımla bile E-2 vizesi/statüsü alabilirsiniz.

E-2 statü değişikliği yaptım, Amerika’ya girip çıkabilir miyim?

Hayır, Amerika’dan çıkarsanız, tekrar E-2 statüsü ile bulunabilmeniz için pasaportunuzda basılı bir E-2 vizesinin olması gerekir. Amerika’dan çıkmadan yapılan statü değişikliği size vize vermez; pasaportunuza bir vize basılmaz.

Örneğin, pasaportunuzda turist vizesi var ve Amerika’ya turist olarak giriş yaptınız. Şu an Amerika’da turist statüsündesiniz. E-2’ye çevirdiniz ve artık Amerika’da E-2 statüsündesiniz. Peki ya pasaportunuzda ne var? Pasaportunuzda hâlâ turist vizesi var, o vize orada duruyor. Ancak E-2 vizesi yok. Eğer Amerika’dan çıkarsanız, Amerika’ya ancak turist vizenizle uçağa binebilirsiniz ve kapıdan içeri sadece turist statüsü ile geçebilirsiniz.

İş planı (business plan) nedir ve E-2 başvurusunda neden önemlidir?

E-2 statüsüne başvuru yaparken sunmanız gereken en önemli belgelerden biri de iş planıdır. İş planı, sizin Amerika’da kurmayı düşündüğünüz veya zaten kurmuş olduğunuz işin detaylı bir yol haritasıdır. Göçmenlik yetkilileri, bu iş planı sayesinde sizin gerçekten Amerika’da bir iş kurma niyetinizin ve bu işi başarılı bir şekilde yürütebilecek kapasitenizin olup olmadığını değerlendirirler.

İş Planı Neleri İçermelidir?

1. İşin Tanımı ve Amaçları: İş planında, kurmayı düşündüğünüz işin tam olarak ne üzerine olduğu, hangi sektörde faaliyet göstereceği ve bu işin kısa ve uzun vadeli hedefleri ayrıntılı bir şekilde belirtilmelidir. Bu bölüm, işin neden Amerika’da başarılı olacağını ve sizin bu işe uygun olduğunuzu anlatan temel bilgileri içerir.
2. Pazar Analizi: Pazar analizi, işinizin hedef kitlesini, potansiyel müşterileri ve rakiplerinizi tanımlayan bir bölümdür. Amerika’daki piyasa koşullarını, müşteri taleplerini ve rekabeti analiz ederek işinizin bu ortamda nasıl varlık göstereceğini açıklamanız beklenir.
3. Finansal Projeksiyonlar: Bu bölüm, işinizin mali geleceğini öngören detaylı hesaplamaları içerir. Gelir-gider tahminleri, nakit akışı, kâr-zarar tahminleri gibi finansal veriler yer alır. Göçmenlik yetkilileri, bu projeksiyonlar sayesinde işinizin sürdürülebilir olup olmadığını değerlendirirler. Genellikle 5 yıllık bir projeksiyon hazırlanması beklenir.
4. İstihdam Planı: Amerika’da kuracağınız işte çalışacak personel sayısı ve bu kişilerin rollerinin detaylı bir planı sunulmalıdır. Ayrıca, hangi pozisyonlar için hangi yeteneklerin gerekli olduğu ve bu kişilerin nereden temin edileceği de açıklanmalıdır.
5. Yatırımın Detayları: Yatırımın kaynağı, miktarı ve nasıl kullanılacağı da iş planında yer almalıdır. Göçmenlik yetkilileri, bu yatırımı işinizin kurulması ve sürdürülmesi için yeterli olup olmadığını değerlendireceklerdir.
6. İşin Yönetimi: İş planında, işin günlük operasyonlarının nasıl yürütüleceği, işin başında kimin duracağı ve bu kişinin bu pozisyona uygunluğu açıklanmalıdır. Yönetim ekibinin deneyimi ve bu işte nasıl bir rol üstleneceği de belirtilmelidir.

İş Planı Neden Gereklidir?

İş planı, E-2 statüsü başvurusunda, Amerika’da gerçekleştireceğiniz işin gerçekçi ve uygulanabilir olduğunu göstermek için gereklidir. Göçmenlik yetkilileri, bu plan sayesinde sizin sadece bir yatırımcı değil, aynı zamanda işinizi başarılı bir şekilde yönetebilecek yetenekte bir kişi olup olmadığınızı değerlendirir. İş planı olmadan, yatırımınızın Amerika ekonomisine katkıda bulunup bulunmayacağı, kârlı olup olmayacağı ve sürdürülebilirliği konusunda yeterli bilgi sunulamaz. Bu yüzden iş planı, E-2 statüsü başvurunuzun temel taşlarından biridir.

Unutmayın ki iş planınız ne kadar detaylı ve gerçekçi olursa, E-2 başvurunuzun onaylanma şansı o kadar yüksek olur. Bu yüzden bu süreci uzman bir göçmenlik avukatı yardımıyla yürütmek, başvurunuzun başarısını artırabilir.

5 yıllık projeksiyon nedir, E-2 statüsü başvurusunda gerekli mi?

5 yıllık finansal projeksiyon, E-2 başvurunuz için hayati öneme sahiptir. Bu projeksiyonda, bir Excel tablosu oluşturarak, sütunlara gider kalemlerini, planladığınız ve tahmin ettiğiniz gelirleri yazıyorsunuz. Ardından, her ay için brüt ve net kazancı hesaplıyorsunuz. Böylece, 5 yıl sonunda bu işten ne kadar para yapmayı hedeflediğiniz veya yapabileceğiniz ortaya çıkmış oluyor.

Bu noktada sıklıkla şu soruyla karşılaşıyorum: “5 yıl sonra kim öle kim kala, ben nasıl bileceğim ne kadar para kazanacağımı, ne kadar harcama yapacağımı?” Evet, haklısınız; ancak kanun diyor ki: “Ben, senin 5 yıl içinde nereden nereye geldiğini görmek istiyorum.” Tabii ki bu finansal tabloda yazılanlar tahmini rakamlardır, yarın ne olacağını kimse bilemez. Ancak yine de en iyi tahmininizi yapmanızı istiyorlar.

Burada Amerika’nın ölçmeye çalıştığı şey şu: E-2 koşullarından biri, bu yatırımın sonunda kazanacağınız paranın, sizin yaşam giderlerinizden daha büyük olması. Yani işinizin, gelişebilir, ilerleyebilir ve büyüyebilir bir iş olduğunu göstermek zorundasınız. “Kendi yağımda kavrulurum, kimse bana karışmasın” diye bir durum yok. Yatırım yapıyorsanız ve E-2 alacaksanız, devlet, sizin sadece kendi geçiminizi sağlamaktan daha fazlasını kazanmanızı istiyor. Bunu da sizin oluşturduğunuz finansal projeksiyon üzerinden kontrol ediyor.

Bir diğer soru da şu: “Ben rakamları biraz fazla abartsam, örneğin ayda 10 bin dolar kazanmayı beklerken 100 bin dolar yazsam olmaz mı?” Bence olmaz, çünkü zaten iş planınızda işinizin ne olduğunu detaylıca açıklıyorsunuz ve bu konuda USCIS yetkilileri de aptal değil. İşinizin türü, o kadar parayı kazanmanıza olanak sağlamıyorsa, bu fark edilir. Bu yüzden, her zaman ayakları yere basan, güvenilir rakamlar kullanın. Unutmayın, 2 yıl sonra E-2 statünüzü yenilemek zorundasınız. O zaman size “Hani ayda 100 bin dolar kazanıyordun, neden 5 bin dolar kazanıyorsun?” diye sorabilirler.

15,000 dolar yatırımla E-2 statüsü alabilir miyim?

Biz, şahsen en düşük 35 bin dolar yatırım ile bir müvekkilimize E-2 statüsü almıştık. Hiç 15 bin dolar yatırım yapıp da E-2 statüsüne başvurmak isteyen bir müvekkilimiz olmadı. Ancak cevabı merak ediyorsanız, evet, 15 bin dolar ile E-2 statüsü alabilirsiniz, fakat bu tamamen yapacağınız işin niteliğine bağlı.

Daha önce de belirttiğim gibi, işi ayağa kaldırabilecek, ilk müşteriye bir şey satabilecek düzeye getirecek kadar yatırım yapmalısınız ki E-2 alabilin. Eğer yatırım yapacağınız iş gerçekten 15 bin dolara ayağa kalkıyorsa ve ilk müşterinize hizmet veya ürün satabiliyorsanız, bu işin 5 yıl içinde büyüme, para yapabilme ve istihdam edebilme olasılığı varsa, iyi hazırlanmış bir iş planınız da varsa, diğer şartlar da tamamsa, ben olumsuz bir sebep göremiyorum.

Bu kadar düşük bir para ile yatırım yapıp ilk müşteriyi içeri alabileceğiniz birçok iş modeli var. Bunların en bilinir olanları servis sattığınız iş modelleridir; örneğin, avukatlık, muhasebe veya danışmanlık şirketleri gibi. Burada ürün yoktur, hizmet vardır. Ürününüz, zamanınızdır. Bu nedenle, ürün odaklı iş modellerine göre işi başlatmak çok daha düşük maliyetlidir. Tabii ki illa servis modeli olmak zorunda da değil, işinizin niteliğine bağlı olarak başka iş modelleriyle de düşük yatırım miktarıyla E-2 statüsü alabilirsiniz.

E-2 başvurum için hızlandırma (Premium Processing) yapabilir miyim?

Evet, yapabilirsiniz. Buna premium processing deniyor. Premium processing şu anlama gelir: “Al gülüm, ver gülüm,” yani quid pro quo. Devlet diyor ki: “Bana 2,805 dolar ver, ben de senin işini 15 iş günü içinde halledeyim.” Ancak, eğer ekstra belge istersem, sen bana cevap verene kadar bu 15 iş gününü durdururum ve cevap verdiğinde süreyi yeniden başlatırım. Kısacası, ekstra para ödeyerek, dosyanızın hızlıca karara bağlanmasını sağlayan bir hizmettir.

Ev satın alarak E-2 statüsü alabilir miyim?

Sadece “ev alıp oturayım” diye ev alıyorsanız, isterseniz 1 milyar dolar harcayın, yine de E-2 statüsü alamazsınız. Bunun nedeni şu: Kanun, E-2 şartlarından birinin, yaptığınız yatırımın ticari kapsamda kaybetme riskinin olması gerektiğini söylüyor. Yani, işler kötü giderse, paranızı kaybedebilme ihtimaliniz olmalı.

Ev satın alarak, ticari anlamda paranızı kaybetmezsiniz; çünkü ev almak bir yatırım aracıdır. Bu nedenle, E-2’nin bu şartını ev alarak yerine getiremezsiniz. Ancak, örneğin Airbnb işletmeciliği yapacaksanız, evin temizlenmesi için bir hizmet sunacaksanız veya emlakçılık yapacaksanız, o zaman E-2 statüsü alabilirsiniz. Sonuçta burada bir ticaret var ve koyduğunuz parayı tamamen kaybetme riski bulunuyor.

Büyümek istemiyorum, küçük bir bakkal açsam E-2 statüsü alabilir miyim?

Hayır, olmaz. E-2 statüsü alabilmek için büyüme hedefiniz olmalı. Büyüme misyonunu ve vizyonunu taşımalısınız. E-2’yi alır almaz hemen büyümekten bahsetmiyorum, 5 yıllık planınızdan bahsediyorum. Kanun diyor ki, “E-2 almak istiyorsan, bana işinin sadece senin karnını doyuracak kadar küçük çaplı olmadığını göster.” Bunu da 5 yıllık finansal projeksiyonunla ve iş planınla kanıtlaman gerekir.

E-2 almak için başvurduğunuz iş türünün büyüme ve para kazanma kapasitesine sahip olması şart. Aksi takdirde, bu koşulu karşılayamazsınız.

Bir örnek vereyim: Bir müvekkil adayı ile görüşmüştüm. Bana, “Ben terzi dükkanı açmak istiyorum, kendim çok iyi terziyim. Getirsinler, dikeceğim, sökeceğim,” dedi. Ona bu işi nasıl büyüteceğini sorduğumda, “Yok, ben büyümek istemiyorum, kendim terzilik yapacağım,” demişti. Bu şekilde olmaz. Burada olması gereken, “Tamam, terzi dükkanını aç, ama de ki: Ben tek başıma başlayacağım, planım şu: Belirli bir süre sonra bu kadar terzi işe alacağım. Bu terziler benimle beraber farklı prototipler yapacaklar, ardından bunları seri üretime geçirip Türkiye’ye göndereceğim…” gibi bir büyüme planınız olmalı.

Yatırım yapmadan önce E-2 statüsünü alabilir miyim, yoksa ilk önce yatırım yapar ve E-2 başvurum red olursa yatırımımı kaybeder miyim?

Hem evet, hem hayır. Önce neden olmaz kısmından başlayalım: Kanun diyor ki, “İlk önce git, yatırımını yap. Senin tek eksiğin E-2 kalsın, ondan sonra gel benden E-2 al.” Yani, “Sevgili Amerika, lütfen bana E-2 ver. Bak, bankamda 100 bin dolar var, sen bana bu E-2’yi verince, vallahi billahi bu restoranı alacağım. Önce sen ver, sonra ben alırım,” diyemezsiniz. Böyle bir şey yok. Yatırımı yapmış olmanız gerekir ki E-2’ye başvurabilin.

Peki, nasıl olur? Doğrudan değil, ancak şöyle olabilir: Parayı cebinize koyarsınız, satıcıya gidersiniz ve dersiniz ki: “Bak, bende bu kadar para var, senin dükkanı almak istiyorum. Ama şu anda E-2 vizem, statüm yok. Sana bu paranın hepsini verirsem ve bana E-2 vermezlerse, o zaman bu dükkana yatırdığım para tamamen boşa gider. Gel, seninle şöyle bir anlaşma yapalım: Parayı tarafsız birine teslim edeyim (buna ‘escrow’ denir) ve ona talimat vereyim; eğer vizem onaylanırsa, para sana geçecek. Sen de kabul et ki vizem onaylanırsa, bu dükkanı bana satmak zorundasın.”

Böyle bir durumda tarafsız kişinin elinde iki şey olur: Biri sizin paranız ve alacağınıza dair sözünüz, diğeri de satıcının dükkana dair sözü. Ortada bir olasılık var: Ya E-2 alacaksınız ya da alamayacaksınız. Tarafsız kişi sadece bu sonuca bakarak ya paranızı size geri verecek (çünkü E-2’niz onaylanmadı) ya da parayı satıcıya verecek ve satıcı da dükkanı size devretmek zorunda olacak. İşte bu sözleşmeyi E-2 başvurunuza eklerseniz, fiilen para henüz harcanmamış olsa da bu yatırım kabul edilir. Çünkü kaçış yok; onaylanırsa, para karşı tarafa geçecek, dükkan da size gelecek.

Demem o ki, para aktif olarak yatırıma bağlanmış olmak zorunda. Henüz harcanmamış olsa bile, örnekteki gibi bir yatırım planı olmalı. Yani siz yatırım için elinizden gelen her şeyi yapmışsınız, tek eksiğiniz E-2 almak olmalı. Ancak bu durumda E-2 alabilirsiniz. Eğer para aylak şekilde bankada bekliyorsa ve hiçbir yatırım yapılmamışsa, maalesef E-2 alamazsınız.

E-2 statüm varken Uber & Lyft ya da başka bir iş yapabilir miyim?

Hayır, yapamazsınız. Yaparsanız, E-2 statünüzü kaybetmiş sayılabilirsiniz. E-2 statüsü, aldığınız işe özgü verilen bir statüdür. Sadece E-2 aldığınız kendi şirketiniz için çalışabilirsiniz. Uber ya da Lyft yapmayı bırakın, E-2 aldığınız şirketinizin faaliyet alanlarında bile bir değişiklik olursa, bu durumu USCIS’e bildirmeniz ve onlardan izin almanız gerekebilir. Kısacası, iş değişikliği bile söz konusu olduğunda dikkatli olmalısınız.

Kısa bir not: Eğer eşiniz varsa ve size bağlı olarak E-2 statüsü almışsa, eşiniz Amerika’nın her yerinde serbestçe çalışabilir.

E-2 statümle Green Card alabilir miyim?

Daha önce de açıkladığım gibi, E-2 göçmen olmayan vize türlerinden biridir. Bu da şu anlama gelir: Bu vizeyi alabilmek için, konsolosluk memurunu, işiniz bittiğinde kendi ülkenize döneceğinize inandırmanız gerekir. Yeşil Kart ise Amerika’da daimi olarak kalabilmek içindir; niyetler ters. Bu nedenle, E-2 statünüz/vizeniz ile hiçbir zaman doğrudan E-2 üzerinden Yeşil Kart alamazsınız.

Ancak, diyelim ki siz ve eşiniz E-2 statüsündesiniz. Birisi size, “Tam sizin profilde birini arıyoruz, size sponsor olmamıza izin verir misiniz? Gelin bizimle çalışın,” dedi. Sonra size sponsor oldu; önce PERM, ardından I-140 derken, şimdi sıra Yeşil Kart başvurusuna geldi. İşte bu tür bir durumda Yeşil Kart alma olasılığınız var. Aynı şekilde, bir şirket eşinize sponsor olabilir.

Bu senaryoda, eşinizin daha uygun olduğunu söyleyebilirim, çünkü eşinizin zaten çalışma izni var. Sponsor olan şirkette eşiniz bugün çalışabilir. Diğer türlü, sizin 2-2.5 yıl beklemeniz gerekebilir, çünkü başka bir işte çalışabilmek için gerekli olan çalışma izniniz ancak o zaman gelecektir. Ancak eşiniz, sponsor olan şirkette çalışırken, bu sırada şirket ona sponsor olabilir.

Ayrıca, belirttiğim gibi, E-2 göçmen olmayan bir vize türüdür ve göçmen olmamaya niyet etmiş kişilere verilir. Ancak bu durumda, göçmen olmaya çalışmak birbirine ters bir durum yaratır. Bu nedenle, böyle bir durumdaysanız mutlaka ya bizden ya da başka bir avukat arkadaşımızdan randevu almalısınız.

İşimi sürdürerek Amerika’da sonsuza kadar E-2 statüsü ile kalabilir miyim?

Evet, kalabilirsiniz. E-2 statüsü alabildiğiniz şirketiniz 100 sene ayakta kaldığı sürece, siz de 100 sene boyunca E-2 statüsü ile Amerika’da kalabilirsiniz. Yani, işiniz devam ettiği sürece bu mümkündür. Ancak unutmamanız gereken birkaç önemli nokta var:

2 yılda bir devlete E-2 statüsü uzatma başvurusu yapmanız gerekiyor. Eğer vizeniz varsa, Amerika’daki statünüz bitmeden Amerika’dan çıkıp tekrar geri girmeniz lazım. Bu durumda, girişte kapıda size Amerika’da 2 senelik kalma izni damgası basıyorlar. Bu da statünüzü uzatmış gibi oluyor.

Fakat, eğer vizeniz yoksa, bu sizin için uygun değil. Bu durumda ya vize alıp Amerika’ya geri gelmeniz gerekiyor ya da Amerika’dan hiç çıkmayıp, 2 senede bir USCIS’e uzatma başvurusu yapmanız lazım.

OPT statüsündeyim, kendi şirketimi açıp sonra E-2 başvurusu yapabilir miyim?

Tabii ki, hatta bence harika bir hikaye olur! Amerika’ya okumaya gelen öğrenci, okurken iş kurup işleri büyüttü, şeklinde anlatılır. Öncelikle, OPT’deyken zaten okuduğunuz alanla ilgili, bağlantılı bir işte çalışmanız gerekiyor. Diyelim ki bir iş fikriniz var ve bu iş fikri tam olarak okuduğunuz alanla ilişkili. Şirketi kurdunuz, 3-5 bir şey yatırım yaptınız. 1 sene sonunda baktınız ki belli bir yere gelmişsiniz ve o 1 yılda kazandığınız parayı da şirket için ek yatırıma çevirmişsiniz.

Şimdi, OPT bitti ve 60 günlük bir grace periodunuz var. Diyorsunuz ki, acaba E-2 mi alsam, şirketim de şu an iyi gidiyor. Bence mükemmel bir seçim olur, çünkü OPT’de kurduğunuz işe biraz yatırım yapmış, işi ayağa kaldırmış ve 1 sene içinde para kazanmışsınız. Bu paraları da işi büyütmek için kullanmışsınız. İşte bütün bunlar E-2 anlamında yatırım sayılabilir; tabii ki duruma bakmak lazım. Ancak demek istediğim, işin özü, E-2 statüsüne OPT’deyken kurmuş olduğunuz şirket aracılığıyla başvuru yapabilirsiniz.

Yatırımın Türkiye’den gelmesi şart mı?

Hayır, yatırımın Türkiye’den gelmesi şart değil; Amerika’dan gelen para da yatırım parası olarak kullanılabilir. Paranın kaynağının illa Türkiye’den çıkması gerekmez. Mesela bir örnek vereyim: Bir kişi yatırım yapıp E-2 almak istiyor ama ufak bir eksiği var, parası yok. Ancak Amerika’da çalışan bir kardeşi var. Bu kardeş, Amerika’da çalışıp para biriktirmiş ve şimdi de bu biriktirdiği parayı kardeşine hibe etmek istiyor. Kardeşini seviyor sonuçta. Bu hibe edilen para, E-2 almak isteyen kişi tarafından yatırım olarak gösterilebilir ve E-2 için kullanılabilir.

Burada önemli olan, paranın Türkiye ile uzaktan yakından bir alakası olmaması. Kardeş Amerika’da çalışmış, Amerika’da biriktirmiş. Tabii ki, yine belirtmekte fayda var; kardeşin bu parayı nasıl biriktirdiğini açık bir şekilde göstermesi ve parayı kardeşine hibe ettiğini yazılı olarak açıklaması lazım. Ancak özetle, demek istediğim, yatırım yapacağınız paranın illa Türkiye çıkışlı olmasına gerek yok.

E-2 statümün ne zaman sona ereceğini nereden öğrenebilirim?

E-2 statünüzün ne zaman sona ereceğini öğrenmek için iki ihtimal var: Ya Türkiye’ye gidip E-2 vizesi aldınız ya da Amerika’dayken, mesela turist statüsündeyken, statü değişikliği ile E-2 statüsüne geçiş yaptınız. Yani ya vize aldınız ya da statü değişikliği ile E-2 statüsüne geçtiniz.

Diyelim ki Amerika’dan çıkmadan, statü değişikliği ile E-2 statüsü aldınız. E-2 statü değişikliğiniz onaylandığında, size ve/veya avukatınıza, bu değişikliğin onaylandığına dair bir mektup gönderilir. Bu mektubun altında, statünüzün ne zaman başladığı ve ne zaman biteceği yazmaktadır. Statü değişikliği yaptığınızda, statünüzün bitiş tarihini bu onay mektubundan rahatça bulabilirsiniz.

Diğer ihtimale geçersek; diyelim ki Türkiye’den vize aldınız ve Amerika’ya bu vizeyle giriş yaptınız. E-2 statünüzün ne zaman biteceğini nereden göreceksiniz? I-94 kaydınızdan. Bunun için I-94 sitesine girip “Get most recent I-94” butonuna basarak bilgilerinizi (tam isminiz, doğum tarihiniz, pasaport numaranız ve uyruk) girdiğinizde, karşınıza çıkan sayfada statünüzün bitiş tarihini görebilirsiniz.

E-2 vizem var, 2 yıllık E-2 statüm bitmek üzere, nasıl uzatma yapabilirim?

Bildiğiniz gibi, Amerika işinizin nasıl gittiğini kontrol etmek amacıyla 2 yılda bir statünüzü uzatmanızı ister. Bu durumda E-2 vizenizin olması avantajlıdır çünkü E-2 vizesi size Amerika’dan çıkma ve tekrar Amerika’ya geri gelme imkanı sağlar.

E-2 vizenizle her Amerika’ya giriş yaptığınızda, size 2 yıllık E-2 statüsü verilir. Örneğin, 1 Ocak 2024’te Amerika’ya giriş yaptığınızı varsayalım. Bu durumda, 1 Ocak 2026’ya kadar Amerika’da E-2 statüsü ile kalabilirsiniz. 1 Ocak 2026’dan önce statünüzü uzatmanız gerekir ki statüsüz kalmayın.

Diyelim ki 31 Aralık 2025’te Amerika’dan çıktınız ve Türkiye’de 10 gün kaldınız. 10 Ocak 2026’da Amerika’ya geri döndünüz. Havaalanındaki memur sizi içeri aldı ve size yeniden 2 yıllık bir statü verildi. Bu kez E-2 statünüz 10 Ocak 2028’de sona erecek. Yani, vizeniz olduğu sürece Amerika’ya girip çıktıkça her seferinde 2 yıllık statü alabilirsiniz.

Diğer bir senaryoda, Amerika’ya 1 Ocak 2024’te vizeyle giriş yaptınız ve size 2 yıllık statü verildi. Statünüz 1 Ocak 2026’da sona erecek. Statünüz dolmadan önce Amerika’dan çıkıp E-2 vizenizle tekrar giriş yaparsanız, 2 yıllık yeni bir statü alırsınız. Ancak, “Hiçbir yere gidemem, Amerika’da kalmam lazım” diyorsanız, bu durumda USCIS’e E-2 statü uzatma başvurusu yapmanız gerekir. Yani, resmî bir başvuru yaparak “Lütfen benim statümü uzat” demeniz gerekir.

Kısacası, E-2 vizeniz varsa statünüzü uzatmanın iki yolu vardır:

• Amerika’dan çıkıp tekrar geri gelerek otomatik 2 yıllık statü almak.
• Amerika’dan çıkmadan, USCIS’e E-2 statü uzatma başvurusu yapmak.

E-2 statü değişikliğim kabul edildi, şimdi E-2 vizesi alabilir miyim?

Tabii ki deneyebilirsiniz, ancak risklerin farkında olmalısınız. Öncelikle, statü değişikliği ile E-2 statüsünü onaylayan kurum USCIS, yani Amerika Göçmenlik Dairesi’dir ve bu kurum, İç Güvenlik Bakanlığı’na (DHS) bağlıdır. Ancak, E-2 vizesini alacağınız kurum, konsolosluklar ise Dışişleri Bakanlığı’na (Department of State) bağlıdır. Yani, iki farklı bakanlık, farklı işleyişler ve amaçlar söz konusudur.

E-2 statü değişikliği başvurunuzun onaylanmış olması, konsolosluktan E-2 vizesi almanızı otomatik olarak sağlamaz. Konsolosluk, “Bu kişi Amerika’da E-2 statüsü almış, o halde vizeyi verelim” demez. E-2 vizesi alabilmek için konsolosluğa sıfırdan yeni bir başvuru yapmanız gerekir. Konsolosluk başvurunuzu değerlendirir ve olumlu ya da olumsuz bir karar verir. Sonuç olarak, Amerika’dan çıkmadan USCIS aracılığıyla aldığınız E-2 statüsü, konsolosluktan E-2 vizesi almanızın doğrudan yolunu açmaz.